ប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម

ឆ្លងកាត់ប្រវត្តិសាស្ត្ររបស់ខ្លួន រាជវង្សជាច្រើនបានគ្រប់គ្រងលើប្រទេសវៀតណាមនៅចន្លោះសម័យកាលនៃការត្រួតត្រារបស់ចិន។ មានរាជវង្សសំខាន់ៗចំនួនបួនដែលត្រូវកត់សម្គាល់៖ រាជវង្ស លី (Ly), រាជវង្ស ត្រឹន (Tran), រាជវង្ស ឡេ (Le) និងរាជវង្ស ង្វៀន (Nguyen)។ ដំបូងឡើយ រាជវង្ស លី បានដេញចិនចេញ ដោយបញ្ចប់ការគ្រប់គ្រងរយៈពេលមួយពាន់ឆ្នាំ ហើយបានបង្កើតរដ្ឋាភិបាលមជ្ឈិមនៅហាណូយ។ បន្ទាប់មកគឺរាជវង្ស ត្រឹន ដែលបានរុញច្រានការវាយប្រហាររបស់ម៉ុងហ្គោលនៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេក្រហម ក្រោមការបញ្ជាការរបស់ឧត្តមសេនីយ៍ ត្រឹន ហ៊ុងដាវ (Tran Hung Dao)។ រាជវង្សទាំងពីរនេះបានជួយកសាងគ្រឹះនៃប្រទេសវៀតណាម ក្នុងនាមជាប្រជាជនដែលមានសេចក្តីស្រឡាញ់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅ និងយូរអង្វែងចំពោះទឹកដីរបស់ពួកគេ។

ទីកន្លែងដែលត្រូវស្វែងយល់៖

បន្ទាយថាងឡុង (Thang Long Citadel) (ហាណូយ) - ដើម្បីស្វែងយល់បន្ថែមអំពីប្រវត្តិសាស្ត្ររាជវង្សនៃប្រទេសវៀតណាម សូមរុករកប្រាសាទបុរាណនៃព្រះបរមរាជវាំងនេះ ដែលត្រូវបានកសាងឡើងដំបូងក្នុងរជ្ជកាលរាជវង្ស លី។  

ប្រាសាទអក្សរសាស្ត្រ Temple of Literature (ហាណូយ) - ដើរទស្សនាសាកលវិទ្យាល័យដំបូងគេបង្អស់របស់ទីក្រុងនេះ ដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១០៧០។ សំណង់ប្រវត្តិសាស្ត្រ និងមានបរិយាកាសស្ងប់ស្ងាត់នេះ មានទីតាំងស្ថិតនៅខាងលិចតំបន់ Old Quarter។

វត្តសសរមួយ (One Pillar Pagoda) (ហាណូយ) - វិមានដ៏ពិសិដ្ឋនេះត្រូវបានកសាងឡើងដោយព្រះរាជា ដើម្បីសម្ដែងការដឹងគុណចំពោះការប្រសូតនៃព្រះរាជបុត្រារបស់ព្រះអង្គ។

ប្រទេសចិនបានចូលឈ្លានពានវៀតណាមម្តងទៀតនៅដើមសតវត្សទី ១៥ ប៉ុន្តែសម័យកាលនេះមិនបានអូសបន្លាយយូរដូចការត្រួតត្រាមុនៗនោះទេ។ ឡេ ឡោយ (Le Loi) ដែលជាម្ចាស់ដីដ៏សម្បូរជោគជ័យម្នាក់ បានដឹកនាំការតស៊ូ និងដណ្តើមយកប្រទេសវៀតណាមមកវិញ។ ការណ៍នេះបានបង្កើតរាជវង្ស ឡេ ដែលបានជោគជ័យក្នុងការពង្រីកដែនដីទៅទិសខាងត្បូង ដោយគ្រប់គ្រងលើអតីតព្រះរាជាណាចក្រចាមប៉ា។ ជនជាតិចាមគឺជាក្រុមជនជាតិដើមមកពីឧបទ្វីបឥណ្ឌា ដែលបានរស់នៅភាគកណ្តាល និងភាគខាងត្បូងប្រទេសវៀតណាមចាប់ពីសតវត្សទី ២។ ក្នុងនាមជាព្រះរាជាណាចក្រដ៏រឹងមាំដែលមានជំនាញខាងពាណិជ្ជកម្ម នៅទីបំផុតពួកគេត្រូវបានវាយបរាជ័យ និងត្រូវបណ្តេញឱ្យទៅរស់នៅតំបន់ដីសណ្ដទន្លេមេគង្គ។

ទីកន្លែងដែលត្រូវស្វែងយល់៖

ប្រាសាទ និងសំណង់ប្រាសាទចាម (ភាគកណ្តាលវៀតណាម) - ស្វែងយល់ពីប្រាសាទបុរាណដ៏ធំទូលាយ និងគួរឱ្យប្លែកភ្នែកនៃរមណីយដ្ឋាន មីសើន (My Son) ដែលមានទីតាំងស្ថិតនៅចម្ងាយប្រហែលពីរប្រាំគីឡូម៉ែត្រក្រៅទីក្រុង ហូយអាន (Hoi An)។ ទស្សនាប្រាសាទ ពោណាហ្គារ (Po Nagar) នៅកណ្តាលទីក្រុង ញ៉ាត្រាង (Nha Trang) ឬប្រាសាទ ពោសាណូ (Po Shanu) ដែលបើកបរតែមួយភ្លែតពីទីប្រជុំជន មុយណេ (Mui Ne)។

សារមន្ទីរចម្លាក់ចាម (ដាណាំង) - ត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងអំឡុងពេលនៃការត្រួតត្រារបស់អាណានិគមបារាំង អគារដ៏ទាក់ទាញនេះមានដាក់បង្ហាញនូវវត្ថុបុរាណ និងរូបចម្លាក់ចាមយ៉ាងអស្ចារ្យ។

រាជវង្ស ង្វៀន បានឡើងកាន់អំណាចក្នុងអំឡុងពេលជម្លោះស៊ីវិលដ៏បែកបាក់ ដែលបានធ្វើឱ្យប្រទេសវៀតណាមត្រូវបែកបាក់គ្នា។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់អធិរាជ យ៉ាឡុង (Gia Long) ប្រទេសជាតិត្រូវបានបង្រួបបង្រួមឡើងវិញ ហើយនៅឆ្នាំ ១៨០២ អធិរាជ យ៉ាឡុង បានកសាងរាជធានីសក្ដិភូមិថ្មីមួយនៅក្នុងទីក្រុង ហ្វេ (Hue) ភាគកណ្តាលនៃប្រទេសវៀតណាម។ ក្នុងរជ្ជកាលនៃអធិរាជ ង្វៀន ឥទ្ធិពលបារាំងនៅក្នុងប្រទេសវៀតណាមបានកើនឡើងក្រោមលេសនៃការកែទម្រង់សាសនា និងការផ្សព្វផ្សាយសាសនាគ្រិស្ដ។ នៅទីបំផុត បារាំងបានបង្កើតការគ្រប់គ្រងលើប្រទេសវៀតណាមទាំងមូល ដោយបន្ថែមតំបន់ភាគកណ្តាល និងភាគខាងជើងទៅក្នុងដែនដីដែលខ្លួនដណ្ដើមបាន (ឡាវ និងកម្ពុជាដែលជាប្រទេសជិតខាង)។ អធិរាជ ង្វៀន ចុងក្រោយគឺព្រះបាទ បាវដាយ (Bao Dai) បានដាក់រាជ្យជាផ្លូវការ។

ទីកន្លែងដែលត្រូវស្វែងយល់៖

បុរីអធិរាជ Imperial City (ហ្វេ) - ស្វែងយល់ពីបេតិកភណ្ឌនៃរាជវង្ស ង្វៀន ដោយដើរជុំវិញបន្ទាយ និងបុរីអធិរាជក្រុងហ្វេ ដែលជាតំបន់ទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏កំពូលមួយរបស់ប្រទេសវៀតណាម។

ព្រះរាជផ្នូរ (ហ្វេ) - ចំណាយពេលទស្សនាព្រះរាជផ្នូរដ៏អស្ចារ្យនៃអធិរាជ ង្វៀន ដែលផ្នូរនីមួយៗមានភាពខុសប្លែកពីគ្នា ហើយត្រូវបានរចនាឡើងដោយអធិរាជ ង្វៀន ផ្ទាល់មុនពេលទ្រង់ចូលទិវង្គត។

ក្នុងអំឡុងពេលអាណានិគមបារាំងលើប្រទេសវៀតណាម ប្រទេសនេះត្រូវបានបែងចែកជាបីដែនដីអាណាព្យាបាល៖ តុងកឹង (Tonkin), អណ្ណាម (Annam) និងកូសាំងស៊ីន (Cochinchine)។ ពេញមួយការគ្រប់គ្រងរបស់បារាំង ការតស៊ូបានកើតឡើងយ៉ាងសន្ធោសន្ធៅក្នុងចំណោមជនជាតិវៀតណាម។ នៅដើមសតវត្ស អ្នកនិពន្ធវៀតណាមល្បីៗជាច្រើនបានបោះពុម្ពផ្សាយស្នាដៃដែលអំពាវនាវឱ្យមានសាមគ្គីភាព និងសេរីភាពពីការគ្រប់គ្រងបែបអាណានិគម។ គំនិតទាំងនេះត្រូវបានស្ងប់ស្ងាត់ជាបណ្ដោះអាសន្ន ប៉ុន្តែមិនត្រូវបានគេបំភ្លេចចោលឡើយ។ ទោះបីជាមានការចាប់ខ្លួនយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់ពីសំណាក់បារាំងក៏ដោយ អ្នកស្នេហាជាតិវៀតណាមជាច្រើនបានប្រើប្រាស់ការជាប់ពន្ធនាគារដើម្បីផ្សព្វផ្សាយបុព្វហេតុរបស់ពួកគេ និងកៀងគរសម្រាប់អនាគត។

ទីកន្លែងដែលត្រូវស្វែងយល់៖

មណ្ឌលពន្ធនាគារ Con Dao (កោះ Con Dao) - ខណៈពេលកំពុងរីករាយជាមួយឆ្នេរសមុទ្រនៃកោះ Con Dao សូមចូលទស្សនាមណ្ឌលពន្ធនាគារដើម្បីស្វែងយល់ពីរឿងរ៉ាវអំពីអតីតកាលដ៏សោកសៅរបស់វា។

ពន្ធនាគារ Hoa Lo (ហាណូយ) - ពន្ធនាគារក្នុងក្រុងមួយនេះ ដែលដើរតែមួយភ្លែតពីបឹង Hoan Kiem ត្រូវបានអ្នកស្រុកប្រសិទ្ធនាមថាជា «ឡដុតកម្តៅ»។

តំបន់បារាំង French Quarter (ហាណូយ) - ដើរទស្សនាកម្សាន្តជុំវិញខណ្ឌ Hoan Kiem ដើម្បីទស្សនាភូមិគ្រឹះបារាំងដែលរក្សាទុកបានយ៉ាងល្អជាច្រើន ព្រមទាំងបេតិកភណ្ឌស្ថាបត្យកម្មផ្សេងទៀតពីសម័យអាណានិគមបារាំង រួមមានស្ពាន Long Bien និងសណ្ឋាគារ Metropole។

នៅពេលដែលប្រទេសបារាំងត្រូវបានអាល្លឺម៉ង់កាន់កាប់ ប្រទេសជប៉ុនបានចៀតឱកាសឈ្លានពានប្រទេសវៀតណាម។ ចលនាយុទ្ធសាស្ត្រនេះបានបណ្តាលឱ្យកងទ័ពជប៉ុនគ្រប់គ្រងក្រុងហាណូយក្នុងឆ្នាំ ១៩៤០។ មួយឆ្នាំក្រោយមក ពួកគេបានរំកិលខ្លួនទៅភាគខាងត្បូងបន្ថែមទៀត ដោយនៅតាមផ្លូវនោះបានដាស់ស្មារតីនៃកងកម្លាំងតស៊ូវៀតណាមដែលនៅសេសសល់ និងបានជំរុញឱ្យក្រុមកុំម្មុយនីស្ត និងអ្នកស្នេហាជាតិរួមបក្សពួកគ្នាបង្កើតជាចលនាតស៊ូវៀតមិញ (Viet Minh) ក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រធានហូជីមិញ។ ចលនាវៀតមិញបានធ្វើឱ្យជប៉ុនបាត់បង់ការគ្រប់គ្រង ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៤៥ ប្រទេសជប៉ុនបានចុះចាញ់កងកម្លាំងសម្ព័ន្ធមិត្ត នៅថ្ងៃតែមួយដែលលោក ហូ ជីមិញ បានប្រកាសថាវៀតណាមជាប្រទេសឯករាជ្យនៅឯលាន Ba Dinh ក្នុងក្រុងហាណូយ។

កន្លែងគួរស្វែងយល់៖

បន្ទាយកាំភ្លើងធំ Cannon Fort (កោះ Cat Ba) - បន្ទាយនៅលើកំពូលភ្នំនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងដោយជនជាតិជប៉ុន បន្ទាប់ពីការឈ្លានពានរបស់ពួកគេលើកោះ Cat Ba។ ស្វែងយល់បន្ថែមអំពីព្រឹត្តិការណ៍នេះ និងទស្សនាទិដ្ឋភាពកំពង់ផែ និងព្រៃឈើនៅខាងក្រោម។

លាន Ba Dinh (ហាណូយ) - អញ្ជើញទៅទស្សនាលានដ៏ល្បីល្បាញនេះនៅខាងមុខវិមានតម្កល់សព ហូ ជីមិញ មុនពេលទៅទស្សនាវិមានប្រធានាធិបតី និងផ្ទះផ្ទាល់ដីរបស់លោក ហូ ជីមិញ។

ការតស៊ូប្រឆាំងនឹងរបបអាណានិគមបារាំងបានឈានដល់ចំណុចកំពូលនៅពេលដែលសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទីមួយបានចាប់ផ្តើមនៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៤៦។ សង្គ្រាមនេះបានអូសបន្លាយរហូតដល់មានការបរាជ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅក្នុងសមរភូមិ Dien Bien Phu។ បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ត្រូវបានចុះហត្ថលេខា ប្រទេសវៀតណាមត្រូវបានបែងចែកនៅខ្សែស្របទី ១៧ ដែលជាការបើកឆាកសម្រាប់សង្គ្រាមមួយដែលទាក់ទាញការយកចិត្តទុកដាក់ពីពិភពលោក។ ការចូលរួមរបស់អាមេរិកនៅវៀតណាមខាងត្បូងបានចាប់ផ្តើមតាំងពីមុនមកម្ល៉េះ ហើយនៅពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ជូនកងកម្លាំងកាន់តែច្រើនឡើងៗចូលក្នុងសង្គ្រាម វៀតណាមខាងជើងក៏បានធ្វើដូចគ្នាដែរ។ យុទ្ធនាការតេត (Tet Offensive) បានសម្គាល់ឃើញរបត់ផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់សម្រាប់ភាគខាងជើង ហើយនៅទីបំផុតកងទ័ពអាមេរិកបានដកថយចេញពីទីក្រុងហូជីមិញ នៅពេលដែលទីក្រុងនេះត្រូវបានវាយដណ្តើមយកដោយកងទ័ពវៀតណាមខាងជើងនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែមេសា ឆ្នាំ ១៩៧៥។

កន្លែងគួរស្វែងយល់៖

សារមន្ទីរប្រវត្តិសាស្ត្រសង្គ្រាម (ទីក្រុងហូជីមិញ) - សារមន្ទីរនេះបង្ហាញពីការពិតដ៏ជូរចត់នៃសង្គ្រាមតាមរយៈកញ្ចក់កាមេរ៉ារបស់អ្នកថតរូបល្បីៗមកពីភាគីទាំងសងខាងនៃជម្លោះ។

វិមានបង្រួបបង្រួមជាតិ (ទីក្រុងហូជីមិញ) - ដើរទស្សនាកម្សាន្តជុំវិញអតីតអាសនៈអំណាចនៃសាធារណរដ្ឋវៀតណាមនេះ។ ថ្ងៃដែលរថក្រោះរបស់វៀតកុងបានបុកទម្លុះទ្វាររបងវិមាននេះ បានសម្គាល់ពីការបញ្ចប់នៃសង្គ្រាម។

រូងភ្នំក្រោមដី Cu Chi - រូងភ្នំក្រោមដីនៅក្រៅទីក្រុងហូជីមិញទាំងនេះ បង្ហាញពីរបៀបដែលកងកម្លាំងឈ្លបវៀតកុងរស់រានមានជីវិត និងធ្វើសង្គ្រាមក្រោមលក្ខខណ្ឌដ៏អស្ចារ្យ។

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឥណ្ឌូចិនលើកទីពីរ ប្រទេសនេះបានឆ្លងកាត់ដំណាក់កាលនៃការកែសម្រួល និងការបង្រួបបង្រួមជាតិ។ នៅក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៦ រដ្ឋាភិបាលវៀតណាមបានណែនាំគោលនយោបាយ «Doi Moi» (ការកែទម្រង់ឡើងវិញ) នៅទូទាំងប្រទេស។ ការកែទម្រង់ទាំងនេះបានបណ្តាលឱ្យមានកំណើនសេដ្ឋកិច្ចជាបណ្តើរៗ ខណៈដែលប្រជាជនវៀតណាមកាន់តែច្រើនឡើងៗបានចាប់ផ្តើមបើកអាជីវកម្ម។ នាពេលថ្មីៗនេះ ប្រទេសវៀតណាមបានឃើញការលូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័សក្នុងការអភិវឌ្ឍ ហើយជាសេដ្ឋកិច្ចមួយក្នុងចំណោមសេដ្ឋកិច្ចដែលរីកចម្រើនលឿនបំផុតនៅក្នុងតំបន់។ ប្រទេសនេះមានការលាយឡំគ្នាយ៉ាងគួរឱ្យទាក់ទាញរវាងរបស់ចាស់ និងថ្មី ដោយមានតំបន់ទេសចរណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ និងការផ្សារភ្ជាប់យ៉ាងជ្រាលជ្រៅជាមួយអតីតកាលរបស់ខ្លួន។