ទីតាំងបេតិកភណ្ឌចំនួន ៦ ដែលបង្ហាញពីរឿងរ៉ាវ និងព្រលឹងនៃក្រុងហាណូយ

_{ប្រភព៖ Hoàng Thành Thăng Long}

រមណីយដ្ឋាននេះ ដែលត្រូវបានចុះបញ្ជីជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់ UNESCO នៅឆ្នាំ ២០១០ គឺជាទីតាំងក្នុងក្ដីស្រមៃសម្រាប់អ្នកចូលចិត្តប្រវត្តិសាស្ត្រ។ វា រួមមានជម្រកលេណដ្ឋានយោធា ទីតាំងកាយស្រាវជ្រាវបុរាណវិទ្យា ប្រាសាទព្រះរាជវាំងបុរាណ ក៏ដូចជាអគារសម័យអាណានិគមបារាំងផងដែរ។ 

ព្រះរាជវាំងនេះមានអាយុកាលតាំងពីសម័យដាយឡា (Dai La ពីសតវត្សទី ៧ ដល់ទី ៩) រាជវង្សឌិញ (Dinh) រាជវង្សឡេមុន (Anterior Le សតវត្សទី ១០) រាជវង្សលី (Ly ឆ្នាំ ១០០៩-១២២៥) រាជវង្សត្រាន (Tran ឆ្នាំ ១២២៦-១៤០០) រាជវង្សឡេដើម (Early Le ឆ្នាំ ១៤២៨-១៥២៧) រាជវង្សឡេស្ដារឡើងវិញ (Restored Le ឆ្នាំ ១៥៩៣-១៧៨៩) និងរាជវង្សង្វៀន (Nguyen ឆ្នាំ ១៨០២-១៩៤៥)។ ក្នុងសម័យអាណានិគមបារាំង សំណង់មួយចំនួនត្រូវបានបំផ្លិចបំផ្លាញ។ ប៉ុន្តែសំណង់ផ្សេងទៀតនៅតែរក្សាបាន ដូចជាកាំជណ្ដើរឆ្ពោះទៅកាន់កិញធៀន (Kinh Thien) និងវិហារព្រះនាង (Hau Lau) ទ្វារដ័នម៉ន (Doan Mon - ទិសខាងត្បូង) ទ្វារបាកម៉ន (Bac Mon - ទិសខាងជើង) និងប៉មទង់ជាតិ។ ការកាយស្រាវជ្រាវនៅពេលក្រោយមកទៀតបានរកឃើញគ្រឹះបុរាណនៃរាជធានីបុរាណថាំងឡុង។ 

នាពេលថ្មីៗនេះ ភ្ញៀវទេសចរអាចចូលទស្សនាទាំងវិមានដែលនៅសេសសល់ និងទីតាំងបុរាណវិទ្យាទាំងនៅពេលថ្ងៃ និងពេលយប់។ ដោយសារទីតាំងនេះមានទំហំធំទូលាយ សូមចំណាយពេលទស្សនាដោយរីករាយ សម្រាកលើវាលស្មៅ និងប្រើប្រាស់ផែនទីដែលផ្តល់ជូននៅកន្លែងលក់សំបុត្រ។ មានការនាំទស្សនាដោយមគ្គុទ្ទេសក៍ទេសចរណ៍ ឬអ្នកអាចទាញយកកម្មវិធី (App) ដោយងាយស្រួល។

_{ប្រភព៖ Hoàng Thành Thăng Long}

នៅខាងត្បូងបន្ទាយអធិរាជថាំងឡុង អ្នកនឹងប្រទះឃើញវិហារប្រភេទផ្សេងមួយទៀត។ ជំនួសឱ្យការគោរពបូជាសាសនា ទីតាំងពិសិដ្ឋនេះផ្តល់កិត្តិយសដល់ប្រវត្តិសាស្ត្រអប់រំនៅហាណូយ។ វិហារអក្សរសាស្ត្រ ដែលមានចម្ងាយប្រហែល ២ គីឡូម៉ែត្រ ខាងលិចបឹងហ្វានគៀម (Hoan Kiem) ក៏ជាកន្លែងមួយក្នុងចំណោមកន្លែងដ៏ស្រស់ស្អាតបំផុតនៅក្នុងទីក្រុងផងដែរ។ សូមប្រាកដថាអ្នកបានដាក់ទីតាំងនេះក្នុងបញ្ជីទស្សនារបស់អ្នក។

បានកសាងឡើងនៅឆ្នាំ ១០៧០ និងបានបើកទ្វារនៅឆ្នាំ ១០៧៦ ក្នុងនាមជាសាកលវិទ្យាល័យដំបូងបង្អស់របស់វៀតណាម វិហារនេះបានអប់រំបណ្ដុះបណ្ដាលអ្នកប្រាជ្ញ និងមន្ត្រីល្បីៗរាប់រយរូប។ សាកលវិទ្យាល័យនេះត្រូវបានឧទ្ទិសជូនដល់តាតិកាចិន ខុងជឺ (Confucius)។ ក្រៅពីលទ្ធិខុងជឺ អ្នកប្រាជ្ញបានសិក្សាអំពីអក្សរសាស្ត្រចិនបុរាណ កាព្យឃ្លោង និងសិល្បៈសរសេរអក្សរផ្ចង់។ នាពេលបច្ចុប្បន្ន សិស្សនិស្សិតតែងតែមកថតរូបលេងបន្ទាប់ពីបញ្ចប់ការសិក្សា។ ពួកគេក៏មកទីនេះមុនពេលប្រឡងសំខាន់ៗដើម្បីបួងសួងសូមសេចក្តីសុខ និងសំណាងល្អផងដែរ។ 

វិហារនេះគឺជាកន្លែងដ៏ស្ប់ស្ងាត់សម្រាប់ចំណាយពេលសម្រាកលំហែកាយ។ អគារប្រពៃណីវៀតណាម ដែលជាកន្លែងតម្កល់អាសនៈបូជា និងសារមន្ទីរ ត្រូវបានរៀបចំឡើងនៅក្នុងលានរមណីយដ្ឋានដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ចំនួនប្រាំ។ សូមដើរទស្សនាតាមផ្លូវដើរ និងសួនច្បារដ៏មានរបៀបរៀបរយ ដើម្បីស្វែងរកភាពស្ងប់ស្ងាត់ចំកណ្តាលភាពអ៊ូអរនៃទីក្រុងហាណូយ។

នៅក្នុងលានទីមួយ (Dai Trung Mon) អ្នកនឹងឃើញទ្វារគុណធម៌ (Virtue Gate) និងទ្វារសមត្ថភាព (Talent Gate)។ ទាំងនេះគឺជាលក្ខណៈសម្បត្តិពីរក្នុងចំណោមលក្ខណៈសម្បត្តិដែលសិស្សនិស្សិតត្រូវបានតម្រូវឱ្យប្រតិបត្តិ។ 

នៅក្នុងលានទីពីរ (Khue Van Cac) ស្នាដៃសំណេររបស់អតីតសិស្សធ្លាប់ត្រូវបានគេអាននៅឯមណ្ឌបដំបូលក្រហម Pavilion of Constellation។ រូបភាពនៃសំណង់នេះត្រូវបានបោះពុម្ពលើក្រដាសប្រាក់ ១០០.០០០ ដុងរបស់វៀតណាម។ 

លានទីបីរួមមាន 'អណ្ដូងភាពថ្លាស្អាតនៃឋានសួគ៌' – Thien Quang Well។ សូមស្វែងរកសិលាចារឹកចំនួន ៨២ ដែលនៅសេសសល់នៅលើខ្នងអណ្ដើកថ្ម (ដើមឡើយមានសិលាចារឹកចំនួន ១១៦)។ អណ្ដើកត្រូវបានចាត់ទុកថាជាសត្វពិសិដ្ឋមួយក្នុងចំណោមសត្វពិសិដ្ឋទាំងបួន (នាគ ក្រពើ/កិលិន អណ្ដើក ហង្ស) និងជានិមិត្តរូបនៃអាយុយឺនយូរ និងប្រជ្ញាញាណនៅក្នុងប្រពៃណីបុរាណវៀតណាម។ សិលាចារឹកទាំងនេះគឺដើមឡើយសម្រាប់ផ្តល់កិត្តិយសដល់លទ្ធិខុងជឺ ព្រះមហាក្សត្រ និងកត់ត្រាព័ត៌មានអំពីការប្រឡង និងបណ្ឌិតនានា។ 

លានទីបួន (Dai Thanh Mon) គឺជាបេះដូងស្ថាបត្យកម្មនៃវិហារនេះ។ ប្រជាជននៅតែមកទីនេះដើម្បីបួងសួងសុំសំណាងល្អក្នុងការសិក្សារបស់ពួកគេ។ លាននេះមានអាសនៈបូជាចំពោះខុងជឺ ក៏ដូចជាអ្នកប្រាជ្ញល្បីៗផ្សេងទៀត ដូចជាសិស្សធំៗទាំងបួនរូបរបស់លោក៖ ម៉េងជឺ (Mencius), ជឺស៊ី (Zisi), ចឹងជឺ (Zengzi), និងយ៉ាន ហ៊ុយ (Yan Hui)។

លានទីប្រាំគឺជាទីតាំងដើមនៃសាកលវិទ្យាល័យជាតិដំបូងបង្អស់ គឺក្វុកទូយ៉ាម (Quoc Tu Giam)។ ទោះបីជាអគារដើមត្រូវបានបំផ្លាញក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមក៏ដោយ វាត្រូវបានកសាងឡើងវិញនៅឆ្នាំ ២០០០ ដោយមានដាក់បង្ហាញពិព័រណ៍ និងរូបសំណាកលោក ជូ វ៉ានអាន (Chu Van An) ដែលជារូបវន្តបុគ្គលដ៏សំខាន់ម្នាក់របស់សាកលវិទ្យាល័យក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវៀតណាម ចំពោះការបូជាខ្លួនក្នុងការបង្រៀន។ នេះជាវិហារមួយទៀតដែលគេអុជធូបជារៀងរាល់ថ្ងៃ។ ហើយពិធីបុណ្យវប្បធម៌ប្រចាំឆ្នាំនៅតែត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅទីនេះ។

ទីក្រុងហាណូយគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលទិញទំនិញជាយូរយារណាស់មកហើយ។ ជាពិសេស តំបន់ទីក្រុងចាស់ − ដែលគេហៅផងដែរថា ទីក្រុងចាស់ ឬ «ផ្លូវ ៣៦» – គឺជាប់ទាក់ទងនឹងការជួញដូរផលិតផលសិប្បកម្មប្រពៃណីរាប់ពាន់ឆ្នាំមកហើយ។ 

កាលពីសម័យរាជវង្សលី ក្រោមការគ្រប់គ្រងរបស់ព្រះចៅអធិរាជ លី ថៃតូ (Ly Thai To) អាជីវករជាច្រើនបានដើរតាមរាជវង្សពីតំបន់ ហ្វាឡឺ (Hoa Lu, ខេត្ត Ninh Binh) មកកាន់ ថាងឡុង (Thang Long, ទីក្រុងហាណូយ) ហើយបានបង្កើតជាសមាគមអាជីវករ។ ពួកគាត់បានលក់ដូរទំនិញរបស់ខ្លួននៅលើផ្លូវជាក់លាក់នីមួយៗ (នៅទីនេះហៅថា "Hang" – មានន័យថាហាង ឬទំនិញ)។ ឈ្មោះផ្លូវទាំងនោះត្រូវបានរក្សាទុកមិនផ្លាស់ប្តូររហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ។

ដូច្នេះ ប្រសិនបើអ្នកកំពុងស្វែងរកកាដូអនុស្សាវរីយ៍ ឬគ្រាន់តែចង់បានឱកាសថតរូបស្អាតៗ សូមដើរកម្សាន្តតាមផ្លូវនានានៅតំបន់ទីក្រុងចាស់។ ផ្លូវមួយចំនួននៅតែល្បីល្បាញខាងលក់ទំនិញជាក់លាក់។ តម្រុយជាញឹកញាប់មាននៅក្នុងឈ្មោះផ្លូវតែម្តង។ ឧទាហរណ៍ ផ្លូវ Hang Duong គឺជាកន្លែងដែលអ្នកនឹងស្វែងរកឃើញបង្អែមប្រពៃណី។ ផ្លូវទិញទំនិញប្លែកៗផ្សេងទៀតដែលឧទ្ទិសដល់មុខរបរជាក់លាក់ រួមមាន៖ 

Hang Vai (មានន័យថា ផ្លូវលក់សម្លៀកបំពាក់) បច្ចុប្បន្នល្បីល្បាញខាងផលិតផលឬស្សី ដែលជាកន្លែងអ្នកនឹងប្រទះឃើញតូបលក់ nuoc mia (ទឹកអំពៅ) និងកាដូអនុស្សាវរីយ៍ផ្សេងទៀតដែលធ្វើពីឬស្សី។

Hang Ma "ផ្លូវគោម" សម្រាប់គោមក្រដាសស្អាតៗ គ្រឿងលម្អសាសនា និងក្រដាសសែនសម្រាប់ពិធីបួងសួង។ 

Hang Bac កាលពីមុនជាកន្លែងរបស់ជាងប្រាក់ និងជាងធ្វើប្រាក់កាក់។ អ្នកដែលនៅបន្តរស់នៅបានបង្វែរមកធ្វើគ្រឿងអលង្ការវិញ។

_{ប្រភព៖ Instagram - byy54}

អ្នកមិនអាចរំលងវិមានថ្មម៉ាបនេះបានទេ នៅពេលអ្នកបើកបរឆ្លងកាត់ទីក្រុង។ រចនាសម្ព័ន្ធដ៏ស្កឹមស្កៃនេះត្រូវបានសាងសង់ឡើងពីសម្ភារដែលប្រមូលមកពីទូទាំងប្រទេសនៅចន្លោះឆ្នាំ ១៩៧៣ និង ១៩៧៥។ នៅខាងក្រៅ ទាហានឈរឆ្មាំក្នុងឯកសណ្ឋានពណ៌សយ៉ាងស្អាតបាត។ ភ្ញៀវទេសចរដែលមកទស្សនានឹងមានសំណាង ប្រសិនបើពួកគេបានទស្សនាពិធីផ្លាស់ប្តូរវេនឆ្មាំ។ 

នៅខាងក្នុង នៅក្នុងក្តារមឈូសកញ្ចក់ ភ្ញៀវទេសចរអាចទស្សនារូបរាងកាយដែលត្រូវបានរក្សាទុកយ៉ាងល្អរបស់មេដឹកនាំដ៏អស្ចារ្យបំផុត គឺប្រធានាធិបតី ហូ ជីមិញ (ដែលត្រូវបានគេហៅដោយក្តីស្រឡាញ់ថា "លោកពូហូ")។ រៀងរាល់ឆ្នាំ សារមន្ទីរនេះត្រូវបានបិទដើម្បីឱ្យរាងកាយអាចទទួលបានការថែទាំដោយមានជំនួយពីអ្នកជំនាញរក្សាសព។ 

ដោយសារនេះជាបទពិសោធន៍ដ៏ស្ងប់ស្ងាត់ និងផ្ទុកនូវសេចក្តីគោរព មានវិធានមួយចំនួនទាក់ទងនឹងការស្លៀកពាក់ និងសេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។ ការថតរូបត្រូវបានហាមឃាត់យ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់នៅខាងក្នុង។ សូមស្លៀកពាក់ឱ្យបានសមរម្យ ដើរតាមជួរជាបន្តបន្ទាប់ ហើយកុំចង្អុលបង្ហាញ ឬលើកសំឡេងនៅពេលស្ថិតនៅខាងក្នុងវិមាន។ ដោយសារមានមនុស្សច្រើន សូមរង់ចាំតម្រង់ជួរនៅខាងក្រៅដើម្បីចូល។
 

_{ប្រភព៖ អ៊ីនធឺណិត}

ប្រាសាទដែលបានរចនាយ៉ាងស្រស់ស្អាតនៅចំកណ្តាលតំបន់ទីក្រុងចាស់នេះ ត្រូវបានចាត់ទុកថាជាប្រាសាទចំណាស់ជាងគេក្នុងក្រុងហាណូយ។ វាត្រូវបានសាងសង់ឡើងនៅសតវត្សរ៍ទី ៩ ដើម្បីបូជាដល់អាទិទេព Long Do ដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាជា "ស្តេចដ៏អស្ចារ្យនៃថាងឡុង"។ 

ឈ្មោះនេះដែលមានន័យថា "សេះស" គឺបានមកពីរឿងព្រេងនិទានមួយ។ ព្រះចៅអធិរាជ លី ថៃតូ ត្រូវបានដឹកនាំដោយការនិមិត្តឃើញសេះសមួយ ដែលបាននាំទ្រង់ទៅកាន់ទីតាំងត្រឹមត្រូវដើម្បីសាងសង់ប្រាសាទ។ សូមស្វែងរកមើលរូបសំណាកសេះសធ្វើពីសំរឹទ្ធនៅពេលអ្នកទៅទស្សនា។ អ្វីៗផ្សេងទៀតដែលត្រូវទស្សនា រួមមាន គ្រែស្នែងបុណ្យសពលាបម្រ័ក្សណ៍ខ្មុកពណ៌ក្រហមយ៉ាងស្អាត អាសន្នជាច្រើន ចម្លាក់ របស់បុរាណ និងអាវុធបុរាណ។ 

រៀងរាល់ឆ្នាំ នៅថ្ងៃទី ១២ និង ១៣ នៃខែទី ២ តាមចន្ទគតិ មានពិធីបុណ្យមួយដើម្បីគោរពបូជាដល់អាទិទេពនេះ។ ការសម្តែងវប្បធម៌រួមមាន ការរាំម៉ុងសាយ ការវាយស្គរ ការទាញព្រ័ត្រ ការសូត្រកំណាព្យ ការប្រកួតដាវ និងជាច្រើនទៀត។

_{ប្រភព៖ អ៊ីនធឺណិត}

_{ប្រភព៖ Instagram - minnh.__}

ប្រាសាទដ៏វិសុទ្ធមួយទៀតដែលអ្នកស្រុកក្នុងតំបន់ទៅគោរពបូជា គឺស្ថិតនៅខាងលិចនៃរាជធានី ថាងឡុង។ ប្រាសាទ Voi Phuc គឺស្ថិតនៅក្បែរសួន Thu Le និងសួនសត្វ។ វាត្រូវបានព័ទ្ធជុំវិញដោយលំហបៃតងដ៏ស្ងប់ស្ងាត់។ ដើមឈើធំៗ សួនច្បារដ៏ស្រស់បំព្រង និងផ្លូវដើរដ៏ទូលាយ ផ្តល់នូវកន្លែងសម្រាកដ៏ស្ងប់ស្ងាត់នៅចំកណ្តាលទីក្រុង។ ក្រៅពីអ្នកមានជំនឿ អ្នកក៏ទំនងជានឹងឃើញជនជាតិវៀតណាមថតរូបក្នុងឈុតសម្លៀកបំពាក់ប្រពៃណី អាវយ៉ាយ (ao dai) ផងដែរ។ 

ប្រាសាទនេះត្រូវបានកសាងឡើងដើម្បីឧទ្ទិសជូនដល់ព្រះអង្គម្ចាស់ Hoang Chan (ដែលស្គាល់ថាជា Linh Lang Dai Vuong) − ព្រះរាជបុត្រារបស់ព្រះចៅ Ly Thai Tong (១០០០–១០៥៤)។ ព្រះអង្គម្ចាស់បានសុគតនៅក្នុងសមរភូមិ ពេលជួយព្រះបិតាវាយបកកងទ័ពតុងចិនឈ្លានពាន។ 

តើតំណើដើមនៃឈ្មោះ Voi Phuc (“ដំរី”) មកពីណា? រូបសំណាកដំរីលុតជង្គង់ពីរនៅខាងមុខប្រាសាទមានប្រវត្តិរឿងរ៉ាវរបស់វា។ តាមដំណាលថា ព្រះអង្គម្ចាស់បានជិះដំរីដែលព្រះបិតាទ្រង់ផ្ញើជូនដើម្បីចេញច្បាំង។ 

ជាអកុសល ការបំផ្លិចបំផ្លាញនៃពេលវេលា និងសង្គ្រាមបានធ្វើឱ្យខូចខាតដល់រចនាសម្ព័ន្ធដើម។ ប៉ុន្តែ ការជួសជុលឡើងវិញជាច្រើនលើកច្រើនសារត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងរយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំមកនេះ។ ភាពពិសិដ្ឋ និងលក្ខណៈហុងស៊ុយនៅតែរក្សាបានដដែល។ 

កុំភ្លេចក្រឡេកមើលចម្លាក់សត្វហង្ស នាគ និងសត្វកិលិមនៅដំបូលវត្តបុរាណ។ រឿងរ៉ាវរបស់ទេវតាក៏ត្រូវបានចារឹកយ៉ាងផ្ចិតផ្ចង់នៅក្នុងការលម្អដ៏ប្រណីតមួយចំនួនផងដែរ។ មានវត្ថុ និងបុរាណវត្ថុតុបតែងលម្អជាច្រើនទៀតដែលគួរឱ្យកោតសរសើរ។ សូមស្វែងរកកណ្តឹងកម្ពស់ ៩៣ សង់ទីម៉ែត្រដែលមានចារឹកអក្សរចិន។ 

ពិធីបុណ្យប្រាសាទ Voi Phuc ត្រូវបានប្រារព្ធឡើងនៅថ្ងៃទី ៩ ដល់ថ្ងៃទី ១០ នៃខែទីពីរតាមចន្ទគតិ។ មានក្បួនដង្ហែដ៏ស្រស់បំព្រង រួមជាមួយការសម្តែងតន្ត្រី និងសកម្មភាពអបអរសាទរផ្សេងៗទៀត។

_{ប្រភព៖ Instagram - minnh.__}