Việt Nam đã vượt qua đại dịch như thế nào

Việt Nam đã phải đối mặt với một số cuộc khủng hoảng y tế trong những năm gần đây. Khi COVID-19 xuất hiện, Việt Nam đặc biệt dễ bị tổn thương do đường biên giới dài giáp với Trung Quốc và nguồn lực y tế hạn chế. Chính phủ đã đưa ra hành động quyết đoán từ sớm để ngăn chặn một đợt bùng phát toàn diện. Một tuần sau khi ca nhiễm COVID-19 đầu tiên được xác nhận tại nước này, Thủ tướng Chính phủ đã công bố dịch bệnh trên toàn quốc. Ban Chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 được thành lập để phối hợp và chỉ đạo chiến lược của chính phủ một cách thống nhất. 

Chính phủ dựa vào việc truy vết tiếp xúc, xét nghiệm diện rộng và phong tỏa có trọng điểm để ngăn chặn virus lây lan trong cộng đồng. Việc truy vết và xét nghiệm dựa trên nguy cơ lây nhiễm thay vì các triệu chứng. Điều này đã giúp nhiều bệnh nhân không có triệu chứng không truyền virus cho người khác. Việt Nam đã sớm quyết định đóng cửa biên giới đối với khách du lịch, tạm dừng các sự kiện tập trung đông người và yêu cầu cách ly đối với tất cả những người nhập cảnh từ nước ngoài. Một khi không còn rủi ro từ bên ngoài, Việt Nam đã tập trung toàn lực để dập tắt dịch bệnh bên trong biên giới của mình.

Ngay cả trước khi các ca nhiễm COVID-19 đầu tiên đến Việt Nam vào ngày 23 tháng 1, Bộ Y tế đã bắt đầu chuẩn bị cho một đợt bùng phát có thể xảy ra. Các doanh trại quân đội đã được chuyển đổi thành khu cách ly và bệnh viện dã chiến với hàng nghìn giường bệnh được chuẩn bị sẵn sàng. Việt Nam đã thiết lập 45 đội phản ứng nhanh trên toàn quốc, và 31 bệnh viện tư nhân đã tổ chức lực lượng đặc nhiệm riêng của mình. Các cơ sở xét nghiệm và đường dây nóng y tế đã nhanh chóng được mở cửa phục vụ công chúng. Ngày nay, Việt Nam có hơn 200 trung tâm xét nghiệm có khả năng thu thập tới 46.000 mẫu mỗi ngày. 

Vào ngày 1 tháng 2, chính phủ cam kết nguồn cung ứng ổn định sẽ luôn sẵn sàng phục vụ người dân. Bộ Y tế đã thúc đẩy sản xuất khẩu trang, và tất cả các cửa hàng ở Việt Nam đều bắt buộc phải bày bán khẩu trang và dung dịch sát khuẩn tay. Chính phủ quyết định chi trả chi phí y tế cho bất kỳ ai mắc bệnh, và thời gian cách ly được miễn phí cho người Việt Nam trong phần lớn thời gian diễn ra đại dịch. Nhờ các chỉ thị rõ ràng, Việt Nam không bị thiếu hụt thực phẩm hay khẩu trang, ngay cả trong thời gian phong tỏa, và người Việt Nam có thể tận dụng việc xét nghiệm và cách ly. 

Đọc thêm: Thông tin cho du khách về Covid-19 tại Việt Nam

Việt Nam đã sử dụng các biện pháp đóng cửa biên giới và phong tỏa có trọng điểm để ngăn chặn sự lây nhiễm trong cộng đồng. Vào ngày 31 tháng 1, Việt Nam đã đóng cửa biên giới với Trung Quốc và trong những tuần tiếp theo, các biện pháp đóng cửa bổ sung từ các khu vực bị ảnh hưởng đã được công bố, cho đến khi Việt Nam đóng cửa hoàn toàn biên giới vào ngày 22 tháng 3. Người Việt Nam và người nước ngoài từ nước ngoài trở về được đưa thẳng vào khu cách ly, nơi họ được xét nghiệm nhiều lần trước khi được xuất viện. 

Bất cứ khi nào Việt Nam chứng kiến sự bùng phát ca nhiễm, các khu phố bị ảnh hưởng sẽ nhanh chóng được phong tỏa. Các bệnh viện, tuyến phố và tỉnh thành bị ảnh hưởng đều phải chịu lệnh phong tỏa 14 ngày. Trong những khoảng thời gian này, chính phủ đã phân phát nhu yếu phẩm hàng ngày cho người dân sinh sống trong các khu vực bị phong tỏa. Sau khi Việt Nam trải qua hai tuần giãn cách xã hội trên toàn quốc vào tháng 4, chính phủ cho biết chỉ phong tỏa các khu vực bị ảnh hưởng và cho phép các khu vực khác tiếp tục hoạt động với các biện pháp phòng ngừa được áp dụng. Nhờ đó, Việt Nam đã tận hưởng những khoảng thời gian dài không có lây nhiễm trong cộng đồng, nơi mọi người có thể gặp gỡ, thư giãn và du lịch cùng gia đình, ngay cả trong đại dịch. 

Việt Nam đã chọn áp dụng phương pháp truy vết tiếp xúc cấp độ ba, kết hợp cả phương pháp thủ công và công nghệ cao. Các nhân viên y tế đã tiến hành xét nghiệm và cách ly những người tiếp xúc gần với mỗi người bệnh, bất kể họ có triệu chứng hay không. Những người tiếp xúc với những đối tượng đó tiếp tục được cách ly tại nhà, và những người tiếp xúc với họ cũng tương tự như vậy. Bất kỳ ai có kết quả xét nghiệm dương tính đều được đưa đi điều trị y tế, trong khi những người có kết quả âm tính sẽ tự cách ly tại nhà. Mọi người dân trong nước đều bắt buộc phải khai báo y tế, và chẳng bao lâu sau, chính phủ đã ra mắt các ứng dụng truy vết để người dân nhận diện nguy cơ phơi nhiễm tiềm ẩn. 

Từ khi dịch COVID-19 bùng phát, Việt Nam đã nhanh chóng phát triển các xét nghiệm của riêng mình. Vào ngày 25 tháng 2, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã phê duyệt bộ xét nghiệm RT-PCR do Việt Nam sản xuất, và các bộ xét nghiệm nhanh do Việt Nam sản xuất khác đã được đặt hàng và xuất khẩu đi khắp thế giới. Sau khi một chùm ca bệnh xuất hiện tại Đà Nẵng vào tháng 6, các quan chức y tế tại Hà Nội đã thực hiện 120.000 xét nghiệm đối với người dân địa phương trở về từ tỉnh miền Trung này. Dữ liệu do Reuters tổng hợp vào tháng 4 năm 2020 cho thấy Việt Nam có tỷ lệ xét nghiệm trên số ca nhiễm được xác nhận cao nhất thế giới. 

Bộ Thông tin đã đảm nhận nhiệm vụ truyền tải tin tức và lời khuyên đến công chúng. Người dân có thể tiếp cận các cập nhật mới nhất qua cổng thông tin điện tử chính thức về COVID-19, được cập nhật hàng ngày với thông tin minh bạch về các ca bệnh mới. Tin nhắn SMS được Bộ Y tế gửi đi thường xuyên nhằm đưa ra các khuyến nghị y tế và khuyến khích những người có triệu chứng gọi đến các đường dây nóng y tế.

Chiến dịch truyền thông tiến thêm một bước nữa khi một bài hát pop từ năm 2017 được phối lại thành bài ca chống COVID-19. Có tựa đề ‘Ghen Cô Vy’, giai điệu bắt tai này đã vạch ra các biện pháp tốt nhất để đẩy lùi vi-rút. Bài hát cũng thu hút hơn 65 triệu lượt xem trên YouTube và sự chú ý quốc tế. Bộ Y tế Việt Nam sau đó đã hợp tác với TikTok và UNICEF trong chiến dịch ‘#ONhaVanVui’ (ở nhà rất vui), đạt tổng cộng hơn 10 tỷ lượt xem.

Đọc thêm: Những câu chuyện truyền cảm hứng từ Việt Nam trong đại dịch Covid-19

Tinh thần cộng đồng mạnh mẽ của Việt Nam là một yếu tố thiết yếu trong cuộc chiến ngăn chặn vi-rút. Các sinh viên y khoa đã tình nguyện dành thời gian truy vết tiếp xúc và điều trị cho những người đang cách ly. Các chiến sĩ quân đội đã nhường doanh trại của mình cho các bệnh nhân cách ly. Học sinh, sinh viên và các cựu chiến binh đã đóng góp tiền tiết kiệm cho các nỗ lực cứu trợ. Nhiều cá nhân và tổ chức hào phóng đã cung cấp các bữa ăn miễn phí và nhu yếu phẩm cho những người mất thu nhập, và người dân Việt Nam đã cùng nhau đóng góp hơn 12 triệu USD vào quỹ của chính phủ để mua thiết bị y tế và chăm sóc bệnh nhân tại các khu cách ly.

Sự hào phóng của người Việt Nam cũng vượt ra ngoài biên giới. Đất nước này đã trao tặng khẩu trang trị giá hơn 420.000 USD cho các quốc gia đang thiếu hụt khẩu trang. Chỉ tính riêng trong tháng 4, Việt Nam đã trao tặng 500.000 khẩu trang y tế cho 5 quốc gia châu Âu và trang thiết bị y tế trị giá 300.000 USD cho hai nước láng giềng Lào và Campuchia. Cuối cùng, chính nỗ lực tập thể của người dân Việt Nam đã giúp quốc gia vượt qua những thách thức của đại dịch. 

Dòng thời gian về COVID-19 và các hành động chính sách của Việt Nam từ cái nhìn tổng quan — Open Development Vietnam.

Thành công chống đại dịch của Việt Nam là bài học cho thế giới — Global Asia.

Câu chuyện thành công nổi bật về COVID-19: Cam kết ngăn chặn dịch bệnh của Việt Nam — Our World in Data.