Với sự ra mắt gần đây của tour tham quan đêm nhập vai, du khách có thêm một góc nhìn mới về Nhà tù Hỏa Lò huyền thoại của Hà Nội, giúp họ đến gần hơn với những trải nghiệm của các tù nhân hơn bao giờ hết. Được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch công nhận là di tích lịch sử vào năm 1997, Hỏa Lò là nhà tù mang nhiều cái tên và nhiều chương trong một câu chuyện gắn liền với vận mệnh của Việt Nam kể từ khi được xây dựng.
Được xây dựng lần đầu tiên trong thời kỳ Pháp thuộc và mang tên "Maison Centrale", nơi đây từng giam giữ các nhà cách mạng và bất đồng chính kiến Việt Nam, là một lò tôi luyện qua đó nhiều nhà lãnh đạo của phong trào kháng chiến Việt Nam đã đi qua. Cái tên Hỏa Lò, dịch ra là "lò lửa", "lò nung" hoặc "lò cháy", xuất phát từ tên một ngôi làng chuyên làm các loại ấm đất, lò đất xách tay... sau đó bị thực dân Pháp chiếm dụng để xây dựng nhà tù và tòa án như thấy được ngày nay. Giờ đây, các công trình còn lại của nhà tù đã được chuyển đổi thành bảo tàng, và tour du lịch đêm "Đêm thiêng liêng – Sáng ngời tinh thần Việt Nam" đã thổi luồng sinh khí mới vào sứ mệnh bảo tồn lịch sử của địa danh nổi tiếng này.
Ra mắt vào tháng 7 năm 2020, tour diễn ra vào các ngày thứ Sáu, thứ Bảy và Chủ Nhật, bắt đầu từ 19:00 và kéo dài 90 phút. Trọng tâm chính của cả bảo tàng và tour đêm là làm nổi bật trải nghiệm của các nhà cách mạng Việt Nam bị giam giữ tại đây trong thời kỳ Pháp thuộc.
Vào đầu chuyến tham quan, mỗi du khách được phát một tai nghe riêng, cho phép họ nghe hướng dẫn của hướng dẫn viên và đắm chìm trong hành trình cá nhân của mình. Sau khi nghe giới thiệu chung về lịch sử Hỏa Lò, du khách bước qua cổng, nơi họ được xem mô hình tái hiện nhà tù ở thời kỳ đỉnh cao. Qua điểm này, trải nghiệm thực sự bắt đầu. Tour sử dụng hệ thống ánh sáng và âm thanh được chế tác công phu để đưa du khách bước vào cuộc sống trong tù, với ánh sáng tối và âm thanh xung quanh tạo nên bầu không khí u ám, ngột ngạt. Điều này mang lại cho du khách một chút cảm nhận về điều kiện khắc nghiệt và sự đau khổ mà những tù nhân sau này trở thành anh hùng dân tộc Việt Nam phải chịu đựng, đồng thời là cơ hội để thán phục trước sự kiên cường và tinh thần bất khuất của họ.
Nguồn: Facebook – Di tích Nhà tù Hỏa Lò – Hoa Lo Prison Relic
Du khách được đưa đến khu giam giữ tù nhân nam, một căn phòng bê tông trần trụi với chiếc thùng cầu tõm ở góc phòng, nơi các tù nhân bị cùm chân thành hai hàng trên những chiếc sấp đá dài. Với chỉ 15 phút mỗi ngày được phép di chuyển và vệ sinh, căn phòng này có lẽ cũng chính là toàn bộ thế giới đối với những người cách mạng dành trọn ngày tháng bị xiềng xích ở cổ chân và kẹp giữa các đồng chí của mình. Căn phòng có những hình nhân kích thước như người thật của các tù nhân này, được thắp sáng bởi những ngọn đèn duy nhất nổi bật, trên những khuôn mặt bằng gốm sứ ấy hằn rõ dấu vết của sự đói khát và tra tấn.
Nguồn: Facebook – Di tích Nhà tù Hỏa Lò – Hoa Lo Prison Relic
Sức mạnh ý chí này càng được minh chứng qua một chuỗi các cuộc vượt ngục khỏi nhà tù, trong đó nổi tiếng nhất có một vị trí đặc biệt trong tour. Năm 1951, 17 tử tù đã cưa song sắt nhà tù để trốn qua các đường hầm vào cống ngầm. Khi ra khỏi cống ngầm, họ chạm trán một đội tuần tra của lính, và chỉ có 5 người sống sót để gia nhập lực lượng kháng chiến. Du khách tham gia tour đêm có cơ hội nhìn tận mắt những đường hầm mà họ đã vượt ngục, cùng với mô hình tái hiện tù nhân Võ Đức Chính đang cưa song sắt.
Nguồn: Facebook – Di tích Nhà tù Hỏa Lò – Hoa Lo Prison Relic
Du khách cũng sẽ tham quan các phòng giam biệt giam, nơi những tù nhân cứng đầu nhất bị trừng phạt. Tại khu giam giữ nữ, họ có cơ hội tìm hiểu về cuộc đời của liệt sĩ Nguyễn Thị Quang Thái, người vợ đầu tiên của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, người bị giam giữ trong tù cho đến khi qua đời.
Nguồn: Facebook – Di tích Nhà tù Hỏa Lò – Hoa Lo Prison Relic
Với cảm giác nhẹ nhõm, du khách sẽ bước ra từ bóng tối vào sân nhà tù, nơi họ được thưởng thức tiết mục âm nhạc do nhạc sĩ, nghệ sĩ tài năng Đỗ Nhuận sáng tác để tưởng nhớ các tù nhân Hỏa Lò. Các điểm nhấn khác của chuyến tham quan bao gồm máy chém thời Pháp được bảo tồn dùng để hành quyết tù nhân, và cây bàng nơi các tù nhân từng hái quả, làm thuốc, đẽo sáo và đũa. Điểm đến cuối cùng của chuyến tham quan là không gian tưởng niệm dành riêng cho các tù nhân đã hy sinh cuộc sống vì Tổ quốc Việt Nam, nơi du khách có thể dâng hương và ngồi lại một phút tưởng niệm tĩnh lặng.
Nguồn: Facebook – Di tích Nhà tù Hỏa Lò – Hoa Lo Prison Relic
Sau chuyến tham quan, du khách sẽ được thưởng thức một tách trà, một chiếc bánh ngọt và một phần thạch lá bàng để thư giãn tinh thần.
