Với sự ra đời gần đây của tour du lịch đêm sống động, du khách có thêm một góc nhìn mới về Nhà tù Hỏa Lò huyền thoại của Hà Nội, đưa họ đến gần hơn bao giờ hết với những trải nghiệm của những người tù nơi đây. Được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử năm 1997, Hỏa Lò là nhà tù gắn liền với nhiều tên gọi và nhiều chương trong một câu chuyện đan xen với số phận của Việt Nam kể từ khi được xây dựng.

Được xây dựng lần đầu tiên dưới thời thuộc địa Pháp với tên gọi “Maison Centrale”, nơi đây từng giam giữ các chiến sĩ cách mạng và nhà hoạt động chính trị Việt Nam, một lò luyện thép mà nhiều nhà lãnh đạo kháng chiến Việt Nam đã đi qua. Cái tên Hỏa Lò, dịch nghĩa là “lò lò,” “lò nung,” hay “lò lửa”, bắt nguồn từ tên một ngôi làng chuyên làm các loại niêu đất, lò đất di động… sau đó bị người Pháp chiếm đóng để xây dựng nhà tù và tòa án như ngày nay. Ngày nay, những cấu trúc còn lại của nhà tù đã được chuyển đổi thành bảo tàng, và tour đêm “Đêm thiêng liêng - Sáng ngời tinh thần Việt” đã mang lại sức sống mới cho sứ mệnh bảo tồn lịch sử của di tích nổi tiếng này.

Được ra mắt vào tháng 7 năm 2020, tour diễn ra vào các ngày Thứ Sáu, Thứ Bảy và Chủ Nhật, bắt đầu từ 7 giờ tối và kéo dài 90 phút. Trọng tâm chính của cả bảo tàng và tour đêm là làm nổi bật trải nghiệm của các chiến sĩ cách mạng Việt Nam bị giam giữ tại đây trong thời kỳ thuộc địa Pháp.

Khi bắt đầu chuyến tham quan, mỗi du khách được phát một bộ tai nghe riêng, giúp họ nghe rõ lời thuyết minh của hướng dẫn viên và đắm chìm vào hành trình cá nhân của mình.  Sau khi nghe giới thiệu khái quát về lịch sử Hỏa Lò, du khách bước qua cổng, nơi họ được xem mô hình tái dựng lại nhà tù vào thời kỳ cực thịnh. Qua điểm này, trải nghiệm thực sự bắt đầu. Tour tham quan sử dụng sự kết hợp được dàn dựng kỹ lưỡng giữa ánh sáng và âm thanh để đưa du khách vào sâu trong cuộc sống nhà tù, với ánh sáng tối và âm thanh xung quanh tạo nên bầu không khí u ám, ngột ngạt. Điều này mang lại cho du khách một cảm nhận nhỏ về những điều kiện khắc nghiệt và sự gian khổ mà các tù nhân - những người sau này trở thành anh hùng dân tộc Việt Nam - đã phải chịu đựng, đồng thời là cơ hội để khâm phục sự kiên cường và tinh thần bất khuất của họ.

_{Nguồn: Facebook - Di tích Nhà tù Hỏa Lò - Hoa Lo Prison Relic}

Du khách được đưa đến khu giam giữ tù nhân nam, một căn phòng bê tông trần với thùng vệ sinh ở góc phòng, nơi các tù nhân bị xiềng xích thành hai hàng trên những chiếc sập dài. Chỉ với 15 phút mỗi ngày để di chuyển và tắm rửa, căn phòng này có lẽ là cả thế giới đối với những chiến sĩ cách mạng, những người đã trải qua những ngày tháng bị cùm chân và nằm chen chúc giữa các đồng chí của mình. Căn phòng chứa đầy những bức tượng sáp có kích thước như người thật của các tù nhân, được chiếu sáng bởi luồng ánh sáng duy nhất trong phòng, trên khuôn mặt gốm của họ hiện rõ sự tàn phá của nạn đói và tra tấn.

_{Nguồn: Facebook - Di tích Nhà tù Hỏa Lò - Hoa Lo Prison Relic}

Ý chí kiên cường này còn được chứng minh qua hàng loạt cuộc vượt ngục, trong đó cuộc vượt ngục nổi tiếng nhất chiếm một vị trí đặc biệt trong tour tham quan. Năm 1951, 17 tử tù đã cưa song sắt nhà tù để trốn qua đường hầm vào cống ngầm. Khi ra khỏi cống, họ chạm trán một đội tuần tra của lính, và chỉ có 5 người sống sót để tiếp tục tham gia kháng chiến. Du khách tham gia tour đêm có cơ hội được tận mắt nhìn thấy những đường hầm nơi họ đã trốn thoát, cùng với mô hình tái hiện người tù Võ Đức Chính đang cưa song sắt.

_{Nguồn: Facebook - Di tích Nhà tù Hỏa Lò - Hoa Lo Prison Relic}

Du khách cũng sẽ ghé thăm các phòng giam biệt giam, nơi trừng phạt những tù nhân cứng đầu nhất. Tại khu giam giữ tù nhân nữ, họ có cơ hội tìm hiểu về cuộc đời của liệt sĩ Nguyễn Thị Quang Thái, người vợ đầu của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, người bị giam giữ tại nhà tù cho đến khi qua đời.

_{Nguồn: Facebook - Di tích Nhà tù Hỏa Lò - Hoa Lo Prison Relic}

Cảm giác nhẹ nhõm sẽ đến khi du khách bước ra khỏi bóng tối để đến sân nhà tù, nơi họ được thưởng thức màn biểu diễn một tác phẩm âm nhạc do nhạc sĩ nổi tiếng Đỗ Nhuận sáng tác để tưởng nhớ các tù nhân Hỏa Lò. Những điểm nổi bật khác của tour bao gồm máy chém của Pháp vẫn được bảo tồn nguyên vẹn từng dùng để hành quyết các tù nhân, và cây bàng cổ thụ nơi các tù nhân nhặt quả bàng, làm thuốc, và khắc sáo hay đũa. Điểm đến cuối cùng của tour là không gian tưởng niệm dành cho những tù nhân đã hy sinh xương máu vì Tổ quốc Việt Nam, nơi du khách có thể dâng hương và dành một phút mặc niệm.

_{Nguồn: Facebook - Di tích Nhà tù Hỏa Lò - Hoa Lo Prison Relic}

Sau chuyến đi, du khách sẽ được thưởng thức một tách trà, bánh ngọt và thạch làm từ lá bàng để lắng đọng lại cảm xúc.