Hương thơm đậm đà, lan tỏa báo hiệu sự xuất hiện của tách cà phê K’Ho đầu tiên của bạn. Hãy nhấp một ngụm. Bạn sẽ thấy hương vị thật đậm đà nhưng cân bằng, phong phú với các nốt hương tròn trịa của caramel và hạnh nhân. Hoàn toàn không giống loại robusta đậm và đắng thường được phục vụ khắp Việt Nam, những tách đậm đặc nhất có thể khiến bạn từ phấn khích chuyển sang tuyệt vọng chỉ trong vòng một giờ. Loại cà phê này lướt nhẹ nhàng trên đầu lưỡi, bật lên những công tắc nhỏ trong não bộ và lấp đầy khứu giác bằng sự thích thú.
Chào mừng bạn đến với Nông trại và Xưởng rang cà phê K’Ho, nơi cà phê tuyệt hảo là điều diễn ra mỗi ngày. Nông trại có được thành công này nhờ một gia đình đầy chí hướng và kho tàng giống cà phê Arabica gia truyền được gieo trồng từ những hạt giống mang đến Đà Lạt từ một thế kỷ trước. Các buổi workshop nửa ngày của nông trại — tuân theo các phương pháp chế biến truyền thống từ cây đến tách — chắc chắn là một trong những trải nghiệm cà phê tuyệt vời nhất cả nước. Hãy sẵn sàng làm việc một chút, uống thật nhiều cà phê và học hỏi những điều hoàn toàn mới lạ.
Chương 01 —
Những cây cà phê đầu tiên của Việt Nam
Nằm ẩn mình trên sườn núi Langbiang, quán cà phê sân vườn tại Nông trại cà phê K’Ho được bao quanh bởi những hàng cây cà phê xào xạc. Sâu trong lòng đất, bộ rễ mang chung một lịch sử kéo dài từ cuối thế kỷ 19. Người Pháp là những người đầu tiên mang hạt giống Arabica đến Việt Nam từ Châu Phi. Vào năm 1912, thực dân Pháp đã thành lập một thị trấn nghỉ dưỡng cho riêng họ tại Thành phố Đà Lạt, cách đó 10 km, và chiêu mộ đồng bào thiểu số K’Ho trong vùng để chăm sóc cây cà phê của họ.
Người K'Ho về cơ bản đã trở thành những người nông dân trồng cà phê đầu tiên của Việt Nam.
Người K’Ho (hoặc Ko Ho) là một dân tộc thiểu số du mục, một trong 54 dân tộc của Việt Nam. Trước đây, người K’Ho thường dựng làng bản ở các vùng cao nguyên hẻo lánh. Các gia đình K’Ho sinh sống chủ yếu dựa vào đất đai và thực hành một nền văn hóa phong phú về dệt thủ công, văn hóa dân gian và âm nhạc. Bản đồ cho thấy người K’Ho đã canh tác trên vùng đất màu mỡ xung quanh núi Langbiang trước khi người Pháp đặt chân đến. Đầu những năm 1900, người K'Ho về cơ bản đã trở thành những người nông dân trồng cà phê đầu tiên của Việt Nam.
Vào khoảng những năm 1940, người nông dân K’Ho Brai Co Lieng đã có được hạt giống Arabica từ những cây cà phê của Pháp và gieo trồng chúng tại trang trại của gia đình dưới chân núi. Gia đình họ Co Lieng vẫn duy trì cây trồng này, nhưng phải nhiều năm sau đó, người nông dân trồng cà phê thế hệ thứ tư Rolan Co Lieng mới tìm ra cách phát triển nó thành một doanh nghiệp bền vững. Với sự giúp đỡ của gia đình và người chồng là kỹ sư nông nghiệp người Mỹ, vào năm 2012, Rolan đã thành lập hợp tác xã K’Ho Coffee, chuyên trồng, rang và bán cà phê có nguồn gốc trực tiếp từ những hạt giống cà phê thế giới cũ.
Chương 02 —
Cập nhật mô hình kinh doanh gia đình
Chương 03 —
Đến với nông trại K’Ho tại Làng Bonneur’C, điều đầu tiên bạn sẽ nhận thấy là cảm giác mộc mạc nơi đây. Hạt cà phê được phơi trên các giàn phơi bên ngoài cửa hàng lưu niệm. Bên trong, các kệ hàng bày la liệt thổ cẩm của người dân tộc, các sản phẩm thủ công đầy màu sắc và những túi hạt cà phê thơm ngát. Một ngôi nhà gỗ trong vườn phục vụ cà phê espresso và pour-over với tầm nhìn hướng ra các trang trại núi của Langbiang.
Gia đình của Rolan, bao gồm cả người anh trai DuLick Moul, điều hành việc kinh doanh ngay tại nhà riêng của họ. Hợp tác xã tạo việc làm cho 50 gia đình người dân tộc K’Ho. Cùng nhau, họ trồng, chế biến và bán loại cà phê Arabica tuyệt hảo chỉ bằng các phương pháp canh tác hữu cơ. Với công đoạn rang và bán hàng do K’Ho Coffee đảm nhận, người nông dân nhận được thu nhập cao hơn so với khi qua trung gian, đồng thời cam kết tuân thủ các kỹ thuật nông lâm kết hợp để bảo vệ môi trường.
Đây là một cách tiếp cận mới mẻ để vận hành một ngành công nghiệp lâu đời, và minh chứng rõ ràng nhất chính là sản phẩm. Cà phê K’Ho liên tục đạt thứ hạng cao trong phân khúc cà phê đặc sản (từ 84 đến 89) trong các bài kiểm tra nếm thử. Để tìm hiểu những công đoạn tạo nên một tách cà phê đẳng cấp thế giới, bạn chỉ cần dành một buổi sáng tại nông trại của làng.
Chương 04 —
Phương pháp thực tế
Chương 05 —
Có ít nhất 15 bước để tạo ra cà phê K’Ho. Sau phần giới thiệu nhanh về nông trại, hãy đi dạo giữa các hàng cây cà phê để ngắm nhìn cận cảnh những trái cà phê, tìm hiểu về các giống Arabica và chứng kiến mô hình nông lâm kết hợp đang hoạt động tại các trang trại K’Ho. Sau đó, hướng dẫn viên sẽ giới thiệu cho bạn từng giai đoạn trong quy trình làm cà phê, áp dụng chính xác các phương pháp mà người K’Ho đã sử dụng trong nhiều năm qua.
Minh chứng nằm ở chính sản phẩm.
Cà phê K'Ho áp dụng ba phương pháp chế biến: ướt, tự nhiên và mật ong. Cà phê được lựa chọn và thu hái thủ công, xát ướt tại chỗ và sau quá trình lên men được phơi khô trong tối đa 20 ngày. Đến công đoạn xay xát, vỏ trấu được tách thủ công bằng cối và chày gỗ, sau đó làm sạch trấu bằng cách sảy. Thử thách lớn nhất của bạn có thể là phân loại hạt cà phê, công việc đòi hỏi đôi mắt tinh tường và sự tỉ mỉ. Chỉ những hạt đẹp nhất, không tì vết mới bước vào các công đoạn đầy thỏa mãn gồm rang, xay và thử nếm (cupping).
Xuyên suốt buổi trải nghiệm, hướng dẫn viên người K’Ho sẽ chia sẻ những điều thú vị nhỏ — một miếng trái mọng, lời giải thích về một thuật ngữ — giúp tăng thêm sự trân trọng đối với thành quả lao động. Chuyến tham quan khép lại với những khoảnh khắc pha chế và thưởng thức vô cùng xứng đáng. Hãy mang tách cà phê ra quán cà phê sân vườn để nhâm nhi dưới ánh nắng xuân của Đà Lạt. Việc ly cà phê của bạn được trồng bền vững, chế biến sạch và góp phần hỗ trợ nông dân địa phương là một suy nghĩ thật ý nghĩa. Một điều nữa: Cà phê rất ngon. Chắc hẳn bạn sẽ muốn mua vài gói mang về trước khi rời đi.
