Cẩm nang khám phá các lăng tẩm Huế

Công trình lăng quạnh hiu của Hoàng đế Gia Long được hoàn thành vào năm 1820, trở thành lăng tẩm cổ kính nhất và đậm chất hoài cổ nhất ở Huế. Nằm cách thành phố 16km, lăng tẩm này tọa lạc ở nơi hẻo lánh, ít người ghé thăm và là điểm đến lý tưởng nếu bạn muốn thỏa mãn niềm đam mê dịch chuyển. Một phần thú vị là hành trình đến lăng, khi bạn đi ngang qua những vùng quê đẹp mắt nhất của Huế, bao gồm những nghĩa trang rậm rạp cỏ dại và các tu viện Phật giáo rực rỡ.

Gia Long là vị vua nhà Nguyễn đầu tiên và là một trong những nhân vật lịch sử quan trọng nhất của Việt Nam. Ông củng cố các giá trị Nho giáo, dời đô từ Hà Nội về Huế, bắt đầu xây dựng Kinh thành Huế, và thậm chí đặt tên cho đất nước: “Việt Nam”. Lăng tẩm này vô cùng rộng lớn, với nhiều công trình kiến trúc trải dài khắp vùng nông thôn tươi tốt.

Hoàng đế Minh Mạng tiếp nối di sản của cha mình, cai trị một đế chế rộng lớn, dập tắt các cuộc nổi dậy và chống lại mối đe dọa ngày càng tăng từ châu Âu. Được hoàn thành vào năm 1843, lăng tẩm rộng lớn và ngăn nắp của vua Minh Mạng là sự phản ánh của sức mạnh quân sự và những cuộc chinh phạt thành công, nhưng cũng mang tính bảo thủ về mặt văn hóa. Đế chế của Minh Mạng trải dài khắp Việt Nam ngày nay và lan sang cả Campuchia lẫn Lào. Các chính sách bế quan tỏa cảng của ông đã cấm các nhà truyền giáo nước ngoài và củng cố hệ tư tưởng Nho giáo.

Đây là lăng tẩm uy nghiêm nhất trong tất cả các lăng ở Huế, được trang hoàng bằng những hồ nước nở hoa sen rực rỡ vào những tháng mùa xuân và những ngọn đồi thông xinh đẹp. Nơi an nghỉ cuối cùng của vua Minh Mạng nằm sau cánh cửa khóa kín chỉ mở một lần trong năm, nhưng bạn có thể đến đủ gần những tán cây cao chót vót bao bọc lấy ngài.

Trong số các lăng tẩm dễ tiếp cận hơn ở Huế, Thiệu Trị có lẽ là nơi ít người ghé thăm nhất. Hoàng đế Thiệu Trị có chung quan điểm bảo thủ kiên định của cha mình và có những điểm tương đồng giữa lăng của ông với lăng của người tiền nhiệm. Đây là lăng tẩm hoàng gia duy nhất không có tường bao quanh và khu vực này được phân chia rõ ràng giữa tẩm điện (để thờ cúng) và lăng mộ (nơi an nghỉ). Trong khi khu đền thờ có cổng chính được trùng tu cẩn thận, phần lớn lăng của Thiệu Trị vẫn còn đổ nát, một ẩn dụ buồn cho quyền lực đang suy giảm của đế chế trước mối đe dọa cận kề từ thực dân. Bị lu mờ bởi lăng tẩm của người tiền nhiệm và người kế vị, bạn có thể sẽ có không gian riêng trọn vẹn tại lăng Thiệu Trị.

Hoàng đế Tự Đức có sự gắn bó sâu sắc với nghệ thuật và thơ ca, một niềm đam mê mà ông đã truyền vào việc kiến tạo nên lăng tẩm lãng mạn và lừng lẫy của mình. Vua Tự Đức muốn nơi an nghỉ cuối cùng của mình hòa hợp nhịp nhàng với thiên nhiên. Đây là lăng tẩm xanh mát và mang tính tự nhiên nhất trong tất cả các lăng.

Vua Tự Đức chứng kiến một nước Việt Nam suy yếu trầm trọng khi thực dân Pháp gia tăng ách thống trị thuộc địa. Thay vì tham gia vào một cuộc chiến cầm chắc thất bại, Tự Đức lui về xây dựng và tận hưởng lăng tẩm của riêng mình. Quần thể này được hoàn thành trước khi ông qua đời, và vua Tự Đức thường xuyên đến lăng để làm thơ và câu cá bên hồ. Lời đồn cho rằng vua Tự Đức không được an tảng ở đây mà ở một địa điểm bí mật nào đó để giấu kho báu khỏi những kẻ trộm mộ.

Lăng vua Dục Đức nằm ngay trong thành phố và là một lựa chọn tuyệt vời nếu bạn không muốn đi quá xa. Triều đại của Dục Đức chỉ kéo dài vỏn vẹn ba ngày trước khi ông bị phế truất và kết án tử hình trong những hoàn cảnh đáng ngờ. Ngôi lăng nhỏ bé, khiêm tốn phản ánh thời gian trị vì ngắn ngủi của ông, và nơi đây sau đó đã trở thành nơi an nghỉ của gia đình cận thần của ông. Vợ, con trai và cháu trai của Dục Đức đều được chôn cất tại đây. Đây là một lăng mộ có cảnh quan hấp dẫn, phản ánh kiến trúc hoàng gia mang tính biểu tượng của Huế.

Khám phá Huế với chuyến tham quan 360 độ

Vua Đồng Khánh yên nghỉ trong một lăng mộ được bảo tồn tốt nằm trên một ngọn đồi yên tĩnh với khung cảnh đồng quê tuyệt đẹp. Đồng Khánh qua đời trước khi việc xây dựng bắt đầu, một công việc gian khổ kéo dài hơn ba thập kỷ và do con trai ông giám sát. Đây là ví dụ đầu tiên về sự kết hợp các phong cách trong các lăng tẩm ở Huế. Có sự ảnh hưởng rõ rệt của phong cách Gothic châu Âu trong cảnh quan mang phong cách Á Đông. Đồng Khánh cai quản một nước Việt Nam dưới quyền kiểm soát tuyệt đối của người Pháp và triều đại của ông chỉ kéo dài ba năm trước khi ông qua đời khi tuổi đời còn rất trẻ. Có một ngôi đền đẹp, mới được trùng tu nằm dưới chân đồi nơi tọa lạc lăng mộ này.

Lăng vua Khải Định gây ra nhiều ý kiến trái chiều với sự hòa quyện đầy mê hoặc giữa phong cách Đông và Tây. Khải Định là vị vua kỳ lạ và khác thường nhất của triều Nguyễn, người được cho là đã ủng hộ chủ nghĩa thực dân Pháp. Giống như cha mình, Khải Định ưa chuộng các mặt hàng xa xỉ nhập khẩu, chi những khoản tiền khổng lồ cho lăng mộ của mình và trở thành đối tượng bị các nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa dân tộc chế giễu.

Lăng mộ này không giống bất kỳ nơi nào khác trong khu vực: một chuỗi các bậc thềm leo lên ngọn đồi phủ đầy thông thay vì một khuôn viên bằng phẳng, có cảnh quan. Bạn sẽ nhận thấy những ảnh hưởng kiến trúc Trung Hoa, Việt Nam, Pháp và thậm chí cả Campuchia. Điều có lẽ nổi bật nhất là sự tương phản giữa bên ngoài và bên trong: Khải Định đã chọn bê tông trắng cho mặt tiền (nay đã bị phong hóa ngả màu đen), cùng các bức tranh tường và khảm sành sứ tinh xảo, xa hoa cho nội thất.