ປະຫວັດສາດຫວຽດນາມ

ຕະຫຼອດປະຫວັດສາດ, ມີຫຼາຍລາຊະວົງທີ່ໄດ້ປົກຄອງຫວຽດນາມ ໃນລະຫວ່າງໄລຍະເວລາຂອງການຍຶດຄອງຂອງຈີນ. ມີ 4 ລາຊະວົງຫຼັກທີ່ຄວນເອົາໃຈໃສ່: ລາຊະວົງລີ (Ly), ລາຊະວົງຕຣານ (Tran), ລາຊະວົງເລ (Le), ແລະ ລາຊະວົງຫງວຽນ (Nguyen). ທຳອິດ, ລາຊະວົງລີ ໄດ້ຂັບໄລ່ຈີນອອກໄປ, ຍຸຕິການປົກຄອງທີ່ຍາວນານເປັນພັນປີ, ແລະ ໄດ້ສ້າງຕັ້ງລັດຖະບານສູນກາງຂຶ້ນຢູ່ຮ່າໂນ້ຍ. ຕໍ່ມາແມ່ນລາຊະວົງຕຣານ, ທີ່ໄດ້ຕ້ານການໂຈມຕີຂອງມົງໂກລຢູ່ເຂດ Delta ແມ່່ນ້ຳແດງ ພາຍໃຕ້ການບັນຊາຂອງນາຍພົນ ຕຣານຮຸ່ງດາວ (Tran Hung Dao). ສອງລາຊະວົງນີ້ໄດ້ຊ່ວຍສ້າງຮາກຖານຂອງຫວຽດນາມ, ໃນຖານະປະຊາຊົນທີ່ມີຄວາມຮັກແພງຜືນແຜ່ນດິນຂອງຕົນມາຢ່າງຍາວນານ.

ສະຖານທີ່ທີ່ຄວນຄົ້ນຫາ:

ປ້ອມປາການ ທັງລອງ (ຮ່າໂນ້ຍ) - ເພື່ອຄົ້ນຫາເພີ່ມເຕີມກ່ຽວກັບປະຫວັດສາດລາຊະວົງຂອງຫວຽດນາມ, ສຳຫຼວດຊາກຫັກພັງຂອງພະລາຊະວັງແຫ່ງນີ້, ທີ່ສ້າງຂຶ້ນໃນທຳອິດໃນສະໄໝລາຊະວົງລີ.  

ວິຫານວັນນະຄະດີ Temple of Literature (ຮ່າໂນ້ຍ) - ຍ່າງເລາະຊົມມະຫາວິທະຍາໄລແຫ່ງທຳອິດຂອງເມືອງ, ທີ່ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນປີ 1070. ສິ່ງປູກສ້າງທີ່ງຽບສະຫງົບ ແລະ ມິປະຫວັດສາດອັນຍາວນານນີ້ ຕັ້ງຢູ່ທາງທິດຕາເວັນຕົກຂອງເຂດເມືອງເກົ່າ.

ວັດເສົາເດັກ One Pillar Pagoda (ຮ່າໂນ້ຍ) - ໂບຮານສະຖານສັກສິດແຫ່ງນີ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍຈັກກະພັດ ເພື່ອສະແດງຄວາມຂອບພຣະຄຸນສຳລັບການປະສູດຂອງພຣະໂອລົດ.

ຈີນໄດ້ຮຸກຮານຫວຽດນາມອີກຄັ້ງໃນຕອນຕົ້ນສະຕະວັດທີ 15, ແຕ່ໄລຍະເວລານີ້ບໍ່ໄດ້ຍາວນານຄືກັບການຍຶດຄອງຄັ້ງກ່ອນ. ເລ ລອຍ (Le Loi), ເຈົ້າຂອງດິນດອນຕອນຫຍ້າທີ່ຮັ່ງມີ, ໄດ້ນຳພາການຕໍ່ສູ້ຕ້ານ ແລະ ກອບກູ້ເອົາຫວຽດນາມຄືນມາ. ສິ່ງນີ້ໄດ້ສ້າງຕັ້ງລາຊະວົງເລ, ທີ່ປະສົບຜົນສຳເລັດໃນການຂະຫຍາຍອານາເຂດໄປທາງທິດໃຕ້, ໂດຍຄວບຄຸມອານາຈັກຈາມປາ (Champa) ເກົ່າ. ຊາວຈາມ ແມ່ນກຸ່ມຊົນເຜົ່າຈາກອະນຸທະວີບອິນເດຍ, ທີ່ອາໄສຢູ່ຫວຽດນາມພາກກາງ ແລະ ພາກໃຕ້ຕັ້ງແຕ່ສະຕະວັດທີ 2. ອານາຈັກທີ່ເຂັ້ມແຂງພ້ອມດ້ວຍທັກສະດ້ານການຄ້າແຫ່ງນີ້ ໃນທີ່ສຸດກໍຖືກພ່າຍແພ້ ແລະ ຖືກຍູ້ເຂົ້າໄປໃນສ່ວນເລິກຂອງເຂດສາມຫຼ່ຽມປາກເວີນແມ່່ນ້ຳໂຂງ.

ສະຖານທີ່ທີ່ຄວນຄົ້ນຫາ:

ຫໍຄອຍ ແລະ ໂບຮານສະຖານຈາມ (ຫວຽດນາມພາກກາງ) - ຄົ້ນພົບຊາກຫັກພັງທີ່ກວ້າງໃຫຍ່ ແລະ ຫນ້າຫຼົງໄຫຼຂອງປຣາສາດ ໝີ່ເຊີນ (My Son) ເຊິ່ງຢູ່ຫ່າງຈາກ ຮອຍອັນ (Hoi An) ພຽງບໍ່ເທົ່າໃດກິໂລແມັດ. ແວ່ຊົມຫໍຄອຍ ໂປນາກາ (Po Nagar) ຢູ່ໃຈກາງເມືອງ ຍາຕຣາງ (Nha Trang) ຫຼື ຫໍຄອຍ ໂປຊານູ (Po Shanu) ທີ່ຂັບຮົບໄປບໍ່ໄກຈາກເມືອງ ມຸຍເນ (Mui Ne).

ພິພິທະພັນປະຕິມາກຳຈາມ (ດານັງ) - ສ້າງຕັ້ງຂຶ້ນໃນສະໄໝການປົກຄອງຂອງຝຣັ່ງ, ອາຄານທີ່ມີສະເໜ່ແຫ່ງນີ້ເປັນບ່ອນຈັດສະແດງວັດຖຸໂບຮານ ແລະ ປະຕິມາກຳຈາມທີ່ໜ້າອັດສະຈັນ.

ລາຊະວົງຫງວຽນໄດ້ຂຶ້ນມາມີອຳນາດໃນລະຫວ່າງຄວາມຂັດແຍ່ງສົງຄາມກາງເມືອງທີ່ເຮັດໃຫ້ຫວຽດນາມແຕກແຍກ. ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງຈັກກະພັດ ຢາລອງ (Gia Long), ປະເທດໄດ້ຖືກຮວມເປັນໜຶ່ງດຽວກັນ ແລະ ໃນປີ 1802, ຢາລອງ ໄດ້ສ້າງເມືອງຫຼວງສັກດິນາແຫ່ງໃໝ່ຢູ່ເມືອງ ເຮ້ (Hue) ໃນຫວຽດນາມພາກກາງ. ໃນລະຫວ່າງການປົກຄອງຂອງຈັກກະພັດຫງວຽນ, ອິດທິພົນຂອງຝຣັ່ງໃນຫວຽດນາມໄດ້ເພີ່ມຂຶ້ນພາຍໃຕ້ຂໍ້ອ້າງຂອງການປະຕິຮູບສາສະໜາ ແລະ ການເຜີຍແຜ່ສາສະໜາ. ໃນທີ່ສຸດ, ຝຣັ່ງໄດ້ສະຖາປະນາການຄວບຄຸມທົ່ວຫວຽດນາມ, ໂດຍເພີ່ມເຂດພາກກາງ ແລະ ພາກເໜືອເຂົ້າໃນດິນແດນທີ່ຍຶດຄອງໄດ້ (ລາວ ແລະ ກຳປູເຈຍ ທີ່ຢູ່ໃກ້ກ່ຽງ). ຈັກກະພັດຫງວຽນອົງສຸດທ້າຍ, ບາວໄດ (Bao Dai), ໄດ້ສະຫຼະຣາຊະບັນລັງຢ່າງເປັນທາງການ.

ສະຖານທີ່ທີ່ຄວນຄົ້ນຫາ:

ພະລາຊະວັງ Imperial City (ເຮ້) - ສຳຫຼວດມໍລະດົກຂອງລາຊະວົງຫງວຽນ ໂດຍການຍ່າງຊົມປ້ອມປາການ ເຮ້ ແລະ ພະລາຊະວັງ, ເຊິ່ງເປັນໜຶ່ງໃນສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວທາງປະຫວັດສາດອັນດັບຕົ້ນໆຂອງຫວຽດນາມ.

ສຸສານຫຼວງ Royal Tombs (ເຮ້) - ຫາເວລາໄປຢ້ຽມຢາມສຸສານອັນໃຫຍ່ໂຕໂອຮ່າຂອງຈັກກະພັດຫງວຽນ, ເຊິ່ງແຕ່ລະແຫ່ງມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ, ແລະ ຖືກອອກແບບໂດຍຈັກກະພັດຫງວຽນກ່ອນທີ່ພຣະອົງຈະສິ້ນພຣະຊົນ.

ໃນລະຫວ່າງການເປັນອານານິຄົມຝຣັ່ງຂອງຫວຽດນາມ, ປະເທດໄດ້ຖືກແບ່ງອອກເປັນ 3 ເຂດອາຮັກຂາ: ຕົງແກັງ (Tonkin), ອານນາມ (Annam) ແລະ ໂຄຊິນຊີເນ (Cochinchine). ຕະຫຼອດການປົກຄອງຂອງຝຣັ່ງ, ການຂັດຂືນໄດ້ເກີດຂຶ້ນໃນໝູ່ປະຊາຊົນຫວຽດນາມ. ໃນຊ່ວງປ່ຽນສະຕະວັດ ນັກຂຽນຫວຽດນາມທີ່ມີຊື່ສຽງຫຼາຍຄົນໄດ້ຕີພິມຜົນງານທີ່ຮຽກຮ້ອງຄວາມສາມັກຄີ ແລະ ອິດສະຫຼະພາບຈາກການປົກຄອງແບບອານານິຄົມ. ແນວຄິດເຫຼົ່ານີ້ຖືກລະງັບໄວ້ຊົ່ວຄາວແຕ່ບໍ່ໄດ້ຖືກລືມ. ເຖິງວ່າຈະມີການຈັບກຸມຢ່າງຫຼວງຫຼາຍໂດຍຝຣັ່ງ, ນັກຊາດນິຍົມຫວຽດນາມຫຼາຍຄົນໄດ້ໃຊ້ການຕິດຄຸກເພື່ອເຜີຍແຜ່ອຸດົມການຂອງພວກເຂົາ ແລະ ເກນກຳລັງສຳລັບອະນາຄົດ.

ສະຖານທີ່ທີ່ຄວນຄົ້ນຫາ:

ເຂດຄຸກກອນດາວ (ເກາະກອນດາວ) - ໃນຂະນະທີ່ເພີດເພີນກັບຊາຍຫາດຂອງເກາະກອນດາວ, ໃຫ້ໄປຢ້ຽມຢາມເຂດຄຸກເພື່ອຄົ້ນຫາເລື່ອງລາວທີ່ໜ້າສະຫຼົດໃຈກ່ຽວກັບອະດີດຂອງມັນ.

ຄຸກຮວາໂລ (ຮ່າໂນ້ຍ) - ຄຸກໃນຕົວເມືອງແຫ່ງນີ້ ຢູ່ຫ່າງຈາກທະເລສາບຮວ່ານກຽມພຽງແຕ່ໄລຍະທາງຍ່າງສັ້ນໆ, ໄດ້ຮັບການຂະໜານນາມຈາກປະຊາຊົນທ້ອງຖິ່ນວ່າ 'ເຕົາໄຟອັນຮ້ອນແຮງ'.

ເຂດຝຣັ່ງ (ຮ່າໂນ້ຍ) - ຍ່າງເລາະອ້ອມເມືອງຮວ່ານກຽມເພື່ອພົບກັບວິລາແບບຝຣັ່ງທີ່ຖືກຮັກສາໄວ້ຢ່າງດີຫຼາຍແຫ່ງ, ພ້ອມທັງໂບຮານສະຖານທາງສະຖາປັດຕະຍະກຳອື່ນໆ ຈາກຍຸກອາລານິຄົມຝຣັ່ງ, ລວມທັງຂົວລອງບຽນ ແລະ ໂຮງແຮມເມໂຕຣໂປລ (Metropole Hotel).

ເມື່ອຝຣັ່ງຖືກເຢຍລະມັນຢຶດຄອງ, ຍີ່ປຸ່ນໄດ້ຖືໂອກາດຮຸກຮານຫວຽດນາມ. ການເຄື່ອນໄຫວທາງຍຸດທະສາດນີ້ສົ່ງຜົນໃຫ້ກອງທັບຍີ່ປຸ່ນເຂົ້າຄວບຄຸມຮ່າໂນ້ຍໃນປີ 1940. ໜຶ່ງປີຕໍ່ມາ ພວກເຂົາໄດ້ຍ້າຍລົງໄປທາງໃຕ້ຕື່ມອີກ, ຕະຫຼອດເສັ້ນທາງໄດ້ປຸກກຳລັງຕໍ່ຕ້ານທີ່ເຫຼືອຢູ່ຂອງຫວຽດນາມ ແລະ ກະຕຸ້ນໃຫ້ຝ່າຍກອມມູນິດ ແລະ ຝ່າຍຊາດນິຍົມຮ່ວມມືກັນຈັດຕັ້ງກອງທັບຫວຽດມິນ ພາຍໃຕ້ການນຳພາຂອງ ໂຮ່ຈີມິນ. ຫວຽດມິນໄດ້ສ້າງຄວາມສັ່ນສະເທືອນໃຫ້ແກ່ຍີ່ປຸ່ນ, ແລະ ໃນປີ 1945, ຍີ່ປຸ່ນໄດ້ຍອມຈຳນົນຕໍ່ກອງທັບພັນທະມິດ ໃນມື້ດຽວກັນກັບທີ່ ໂຮ່ຈີມິນ ປະກາດຫວຽດນາມເປັນປະເທດເອກະລາດ ຢູ່ທີ່ຈັດຕຸລັດບາດິ່ນ ຂອງຮ່າໂນ້ຍ.

ສະຖານທີ່ໆຄວນໄປຄົ້ນຫາ:

ປ້ອມປືນໃຫຍ່ Cannon Fort (ກາດບາ) - ປ້ອມເທິງຍອດໂນນພູແຫ່ງນີ້ຖືກສ້າງຂຶ້ນໂດຍຍີ່ປຸ່ນຫຼັງຈາກການຮຸກຮານກາດບາ. ຄົ້ນຫາເພີ່ມເຕີມກ່ຽວກັບເຫດການນີ້ ແລະ ເພີດເພີນກັບທິວທັດຂອງທ່າເຮືອ ແລະ ປ່າໄມ້ດ້ານລຸ່ມ.

ຈັດຕຸລັດບາດິ່ນ (ຮ່າໂນ້ຍ) - ໄປຢ້ຽມຢາມຈັດຕຸລັດອັນເປັນສັນຍາລັກແຫ່ງນີ້ຢູ່ຕໍ່ໜ້າສຸສານປະທານໂຮ່ຈີມິນ, ກ່ອນທີ່ຈະໄປເບິ່ງພະລາຊະວັງປະທານາທິບະດີ ແລະ ເຮືອນຍົກພື້ນຂອງໂຮ່ຈີມິນ.

ການຕໍ່ຕ້ານການປົກຄອງແບບອາລານິຄົມຂອງຝຣັ່ງໄດ້ຮອດຈຸດສູງສຸດເມື່ອສົງຄາມອິນດູຈີນຄັ້ງທີໜຶ່ງເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນໃນປີ 1946. ສົງຄາມໄດ້ດຳເນີນໄປຈົນກະທັ້ງຄວາມພ່າຍແພ້ຢ່າງຍັບເຍີນໃນຍຸດທະພູມດຽນບຽນຟູ. ຫຼັງຈາກສັນຍາຢຸດຍິງຖືກລົງນາມ, ຫວຽດນາມໄດ້ຖືກແບ່ງອອກຢູ່ເສັ້ນຂະໜານທີ 17, ປູທາງໄປສູ່ສົງຄາມທີ່ຈະດຶງດູດຄວາມສົນໃຈຈາກທົ່ວໂລກ. ການແຊກແຊງຂອງອາເມຣິກາໃນຫວຽດນາມໃຕ້ໄດ້ເລີ່ມຕົ້ນຂຶ້ນກ່ອນໜ້ານັ້ນແລ້ວ, ແລະ ເມື່ອສະຫະລັດອາເມຣິກາສົ່ງກຳລັງເຂົ້າຮ່ວມສົງຄາມຫຼາຍຂຶ້ນເລື້ອຍໆ, ຫວຽດນາມເໜືອກໍໄດ້ເຮັດຄືກັນ. ບັ້ນຮົບເຕັດ (Tet Offensive) ໄດ້ກາຍເປັນຈຸດປ່ຽນສຳຄັນຂອງຝ່າຍເໜືອ, ແລະ ໃນທີ່ສຸດກອງທັບອາເມຣິກາກໍໄດ້ຖອນຕົວອອກຈາກນະຄອນໂຮ່ຈີມິນ ເມື່ອເມືອງດັ່ງກ່າວຖືກກອງທັບຫວຽດນາມເໜືອຢຶດໄດ້ໃນວັນທີ 30 ເມສາ ປີ 1975.

ສະຖານທີ່ໆຄວນໄປຄົ້ນຫາ:

ພິພິທະພັນຊາກສົງຄາມ (ນະຄອນໂຮ່ຈີມິນ) - ພິພິທະພັນແຫ່ງນີ້ສະແດງໃຫ້ເຫັນເຖິງຄວາມເປັນຈິງອັນໂຫດຮ້າຍຂອງສົງຄາມຜ່ານເລນຂອງຊ່າງພາບທີ່ມີຊື່ສຽງຈາກທັງສອງຝ່າຍຂອງຄວາມຂັດແຍ່ງ.

ພະລາຊະວັງໂຮມຊາດ (ນະຄອນໂຮ່ຈີມິນ) - ຍ່າງເລາະອ້ອມອະດີດສູນອຳນາດຂອງສາທາລະນະລັດຫວຽດນາມແຫ່ງນີ້. ມື້ທີ່ລົດຖັງຂອງຫວຽດກົງພັງປະຕູພະລາຊະວັງເຂົ້າມາໄດ້ໝາຍເຖິງຈຸດຈົບຂອງສົງຄາມ.

ອຸໂມງກູຈີ - ອຸໂມງໃຕ້ດິນນອກນະຄອນໂຮ່ຈີມິນເຫຼົ່ານີ້ເຜີຍໃຫ້ເຫັນວ່າກອງກຳລັງກອງໂຈນຫວຽດກົງຢູ່ລອດ ແລະ ດຳເນີນສົງຄາມພາຍໃຕ້ເງື່ອນໄຂທີ່ເຫຼືອເຊື່ອໄດ້ແນວໃດ.

ຫຼັງຈາກສົງຄາມອິນດູຈີນຄັ້ງທີສອງ, ປະເທດໄດ້ຜ່ານຜ່າໄລຍະເວລາຂອງການປັບຕົວ ແລະ ການໂຮມຊາດ. ໃນປີ 1986, ລັດຖະບານຫວຽດນາມໄດ້ປະກາດໃຊ້ນະໂຍບາຍ ‘ດອຍໂມ້ຍ’ (Doi Moi) (ການປ່ຽນແປງໃໝ່) ທົ່ວປະເທດ. ການປະຕິຮູບເຫຼົ່ານີ້ສົ່ງຜົນໃຫ້ເສດຖະກິດເຕີບໂຕຢ່າງຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປ, ຍ້ອນຊາວຫວຽດນາມຈຳນວນຫຼາຍຂຶ້ນເລີ່ມເປີດທຸລະກິດ. ບໍ່ດົນມານີ້, ຫວຽດນາມໄດ້ເຫັນການຂະຫຍາຍຕົວຢ່າງວ່ອງໄວໃນການພັດທະນາ, ແລະ ເປັນໜຶ່ງໃນເສດຖະກິດທີ່ເຕີບໂຕໄວທີ່ສຸດໃນພູມິພາກ. ປະເທດນີ້ນຳສະເໜີຄວາມປະສົມປະສານທີ່ໜ້າສົນໃຈລະຫວ່າງຄວາມເກົ່າ ແລະ ຄວາມໃໝ່, ໂດຍມີສະຖານທີ່ທ່ອງທ່ຽວທາງປະຫວັດສາດທີ່ດຶງດູດໃຈ ແລະ ຄວາມຊາບຊຶ້ງຢ່າງເລິກເຊິ່ງຕໍ່ອະດີດຂອງຕົນ.