-
Nghi thức ứng xử tại Việt Nam dành cho khách du lịch
Uống rượu gạo ở Đồng bằng sông Cửu Long. Tất cả ảnh chụp bởi Christian Berg
Việt Nam nổi tiếng với nền văn hóa đa dạng và những con người hiếu khách, yêu đời. Được chia làm ba miền rõ rệt, dải đất hình chữ S này là một kho tàng của những câu chuyện và truyền thống. Nếu bạn đến Việt Nam lần đầu tiên, những kiến thức cơ bản về phong tục địa phương sẽ giúp bạn giao tiếp với những người bạn gặp một cách thân thiện và tích cực. Dưới đây là tám lời khuyên hữu ích để bạn bắt đầu.
Thực hành nghệ thuật giữ thể diện
Quan niệm "giữ thể diện" từ lâu đã là một phần quan trọng trong đời sống của người Việt. Hầu hết người Việt Nam sẽ tránh những biểu hiện trước công chúng có thể làm tổn hại đến danh dự của họ. Theo nguyên tắc chung, hãy giữ bình tĩnh và tránh tranh cãi lớn tiếng, gây gổ, chỉ trích người khác vì lỗi lầm, hoặc chỉ ra bất cứ điều gì có thể khiến người bản xứ cảm thấy xấu hổ.
MẸO: Người Việt thường e dè với việc thể hiện tình cảm quá mức ở nơi công cộng, và nam nữ thường không đụng chạm trước mặt người khác. Hãy tôn trọng văn hóa địa phương bằng cách hạn chế tối đa việc thể hiện tình cảm nơi công cộng.
Cẩn trọng khi ghé thăm đền chùa hoặc nhà riêng
Khi bạn vào nhà ai đó, hãy cởi giày để ngay ngoài cửa. Các gia đình Việt Nam thường đặt bàn thờ trong cửa hàng và nhà ở, bao gồm cả bàn thờ đặt sát đất: Đừng bước qua những bàn thờ này hoặc đi lại ngay phía trước chúng.
Khi đi lễ chùa, hãy mặc trang phục kín đáo lịch sự và luôn bỏ giày cũng như mũ nón ra. Bạn có thể cầm giày theo bên mình, chỉ là đừng xỏ chúng vào chân.
MẸO: Khi đến thăm nhà một gia đình, hãy mang theo một hộp bánh quy hoặc bánh ngọt, trái cây, hoa hoặc nước ngọt làm quà -- tuyệt đối không mang đồ có màu đen. Chào hỏi những thành viên lớn tuổi trong gia đình trước, bắt tay bằng tay phải và luôn mỉm cười với mọi người!
Xin phép trước khi chụp ảnh
Có rất nhiều cơ hội chụp ảnh đẹp ở Việt Nam và hầu hết mọi người sẽ vui vẻ cho bạn chụp ảnh, nhưng hãy tôn trọng sự riêng tư của họ và luôn xin phép trước khi đưa máy ảnh lên. Chụp ảnh theo cách này thể hiện sự tôn trọng đối với nhân vật của bạn như đối với chính bạn, và đó có thể là một cơ hội độc đáo và thú vị để tìm hiểu một chút về cuộc sống của ai đó.
Mặc trang phục như người bản xứ
Tại các thành phố của Việt Nam, thời trang hiện đại rất được ưa chuộng và nhiều người trẻ mặc trang phục đương đại. Ngoài các trung tâm đô thị, hầu hết người Việt Nam khá truyền thống và kín đáo. Việc để lộ nội y, trang phục mỏng xuyên thấu hay đồ quá ngắn, hở hang sẽ không tạo được thiện cảm với chủ nhà hoặc những người quen Việt Nam của bạn.
Quan sát người dân địa phương nơi bạn đang lưu trú sẽ giúp bạn biết được những trang phục nào là phù hợp và kín đáo. Khách nước ngoài nên lưu ý rằng nam giới không nên cởi trần ở nơi công cộng, và đồ bơi chỉ được chào đón trên bãi biển hoặc trong khu nghỉ dưỡng của bạn. Bạn có thể thể hiện sự tôn trọng đối với phong tục Việt Nam bằng cách mặc những trang phục lịch sự, không gây phản cảm với người dân địa phương.
Ăn uống lịch sự
Bữa ăn ở Việt Nam mang tính chia sẻ tập thể. Hầu hết các bữa ăn được bày biện gồm nhiều món ăn dùng chung, với chén cơm nhỏ và đũa cho mỗi người. Hãy chuyền các món ăn trên bàn bằng cả hai tay hoặc tay phải (không dùng tay trái) và cầm thìa bằng tay trái nếu bạn đang ăn canh.
Chủ nhà hiếu khách thường gắp thức ăn cho bạn, rót đầy ly và gắp những phần ngon nhất của món ăn vào bát của bạn. Nếu bạn muốn dừng ăn, chỉ cần lịch sự nhắc lại rằng bạn đã rất no. Trong hầu hết các cuộc gặp gỡ xã giao, người đưa ra lời mời là người thanh toán hóa đơn. Nếu không, người lớn tuổi hoặc có địa vị cao nhất sẽ là người thanh toán.
MẸO: Tiền boa ở Việt Nam phổ biến hơn đối với hướng dẫn viên du lịch và tại các spa, nhưng ít phổ biến hơn ở các nhà hàng. Nếu bạn cảm thấy dịch vụ xứng đáng được nhận tip, bạn cứ tự nhiên, nhưng bạn không có nghĩa vụ phải tip ở Việt Nam.
Học cách xưng hô chính xác
Ở Việt Nam, mọi người hiếm khi nói từ "excuse me". Thay vào đó, họ gọi nhau nhưng sử dụng các đại từ xưng hô khác nhau để thể hiện sự tôn trọng.
Sử dụng các cách xưng hô sau đây tùy thuộc vào người bạn đang nói chuyện:
- Dành cho nam hoặc nữ nhỏ tuổi hơn bạn - Em ơi (em oi). Em có nghĩa là “em”.
- Dành cho phụ nữ lớn tuổi hơn bạn một chút - Chị ơi (chi oi). Chị có nghĩa là “chị”.
- Dành cho nam giới lớn tuổi hơn bạn một chút - Anh ơi (An oi). Anh có nghĩa là “anh”.
- Dành cho phụ nữ đủ tuổi làm cô/dì của bạn - Cô ơi (goh oi).
- Dành cho nam giới đủ tuổi làm chú/bác của bạn - Chú ơi (choo oi).
- Dành cho phụ nữ đủ tuổi làm bà của bạn - Bà ơi (ba oi).
- Dành cho nam giới đủ tuổi làm ông của bạn - Ông ơi (om oi).
Những cách xưng hô này có vẻ hơi phức tạp, vì vậy nếu không chắc chắn, hãy nói “bạn ơi!” (bang oi) có nghĩa đơn giản là “này bạn!”
Sử dụng tay một cách khéo léo
Mặc dù ngón tay giữa theo truyền thống không phải là một cử chỉ xúc phạm ở Việt Nam, nhưng cử chỉ "bắt chéo ngón tay" (fingers crossed) mà nhiều người phương Tây thường làm để cầu may mắn lại là hành động cực kỳ bất lịch sự. Nếu bạn muốn cầu may mắn, đừng làm cử chỉ này!
Bạn cũng nên tránh chỉ trỏ vào người khác hoặc vỗ lưng, sờ đầu người khác, đặc biệt nếu họ lớn tuổi hơn bạn. Khi bạn đưa một vật gì đó cho người khác, hãy dùng tay phải hoặc cả hai tay, thay vì chỉ dùng một tay hoặc tay trái.
Mỉm cười và thân thiện
Người Việt Nam rất vui vẻ, yêu đời, tuy nhiên họ cũng rất tự hào về truyền thống lâu đời và đạo đức làm việc chăm chỉ. Một số người Việt có thể e dè với người nước ngoài, những người có thể vô tình cư xử quá trớn mà không nhận ra những nét văn hóa phức tạp đằng sau một tình huống cụ thể. Một nụ cười có thể mang lại hiệu quả rất lớn ở Việt Nam, đặc biệt là khi bất đồng ngôn ngữ. Một lời chào đơn giản (xin chào) hoặc cảm ơn (cảm ơn) sẽ truyền tải thiện chí của bạn và thường sẽ nhận lại một nụ cười ấm áp của người Việt.
MẸO: Khi uống rượu bia, hầu hết người Việt sẽ nâng ly và "cụng ly" mỗi khi uống, họ thường uống cùng nhau theo nhóm chứ không uống riêng lẻ. Người Việt sử dụng từ “dô” (phát âm là yo ở miền Nam, zo ở miền Bắc) để hô khẩu hiệu khi uống. Một trong những âm thanh quen thuộc nhất bạn sẽ nghe thấy trong các cuộc vui ban đêm ở Việt Nam là “một, hai, ba, dô!” (một, hai, ba, uống.)
