Thật khó để được là chính mình trong bất kỳ hoàn cảnh nào, nhưng điều đó lại càng khó hơn đối với một chú voi vốn đã bị sai bảo phải làm gì suốt 20 năm qua. Tuy nhiên, sâu trong những cánh rừng ở Đắk Lắk, bốn chú voi châu Á đang học cách làm điều đó, tự do khỏi xiềng xích, công việc và (tệ nhất là) những giờ ăn cố định. Bun Kham, Y Khun, H'Nôn và Thông Ngân là những ngôi sao trong các tour du lịch voi thân thiện đầu tiên của Việt Nam, mở ra một cánh cửa bước vào thế giới hành vi phi thường của loài voi. 

Du khách từ khắp nơi có thể đăng ký tham gia tour du lịch này, được xây dựng bởi Vườn quốc gia Yok Đôn và Animals Asia. Tour không bao gồm các hoạt động tắm voi, cưỡi voi hay tương tác với voi. Bạn thậm chí có thể không được tiếp cận gần loài vật này. Tuy nhiên, cơ hội được quan sát và tìm hiểu về loài voi trong môi trường sống tự nhiên của chúng là một trải nghiệm hiếm có và là điều không thể bỏ qua đối với những người yêu động vật. 

---

Lịch sử của loài voi ở Đắk Lắk

Mặc dù từng có hàng ngàn con voi hoang dã ở Việt Nam, các chuyên gia từ Animals Asia cho biết hiện chỉ còn khoảng 114 con trên cả nước. Ở Tây Nguyên Việt Nam, các dân tộc thiểu số như người Êđê và M'nông từ lâu đã bắt voi từ tự nhiên và thuần dưỡng chúng để vận chuyển hàng hóa nặng. Khi các phương tiện giao thông hiện đại xuất hiện ở Đắk Lắk, các chủ voi đã chuyển hướng sang các hoạt động du lịch, chẳng hạn như cưỡi voi và tắm voi. Giờ đây, Vườn quốc gia Yok Đôn đang ra mắt một loại hình tour du lịch khác biệt, nơi mà — lần đầu tiên — loài động vật da dày này được ưu tiên hàng đầu. 

Xây dựng một tour du lịch thân thiện với voi

Vườn quốc gia Yok Đôn rộng 115.545 ha rừng khộp rụng lá nhiệt đới, xanh tươi vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 10, và khô ráo vào những tháng nắng nóng từ tháng 11 đến tháng 4 năm sau. Vườn quốc gia này giáp ranh với Campuchia và bao quanh một phần sông Sêrêpốk. Chỉ mất 30 phút lái xe từ Thành phố Buôn Ma Thuột đến cổng vào, nơi bạn có thể đăng ký ngắm chim, đi thuyền, tham quan các buôn làng dân tộc thiểu số và trải nghiệm tour xem voi nửa ngày hoặc cả ngày của vườn. 

Animals Asia đã hợp tác chặt chẽ với ban quản lý vườn quốc gia để xây dựng một tour du lịch voi thân thiện. Vào tháng 10 năm 2018, vườn quốc gia đã ngừng các hoạt động phục vụ du khách có sử dụng voi. Bốn chú voi của vườn — một voi đực và ba voi cái — đã được giải phóng khỏi xiềng xích và được phép tự do đi lại dưới sự giám sát của các quản tượng. Mỗi chú voi có một quản tượng riêng đi theo suốt cả ngày để đảm bảo an toàn cho voi và ngăn chúng đi lạc vào khu đất tư nhân. Đối với những chú voi vốn đã dành nhiều năm để làm mọi việc từ xây dựng đến chở lều bạt, lịch trình của chúng đột nhiên hoàn toàn tự do. 

Sau bốn tháng "phục hồi chức năng cho voi", vườn quốc gia đã mở cửa trở lại hoạt động trải nghiệm voi theo mô hình mới. Chuyến đi bộ có hướng dẫn viên xuyên rừng sẽ đưa bạn đến nơi chú voi và quản tượng được nhìn thấy lần cuối (suối và các bụi tre là những nơi trú ẩn yêu thích của chúng). Trên đường đi, các hướng dẫn viên và kiểm lâm của vườn sẽ chia sẻ những hiểu biết về loài voi và chỉ ra các dấu vết hoạt động của chúng. Sau một cuộc tìm kiếm ngắn, khoảnh khắc đầu tiên bạn bắt gặp những chú voi trong rừng sẽ vô cùng đặc biệt.

Ưu tiên hàng đầu cho voi

Dấu hiệu đầu tiên cho thấy những chú voi đang sống tốt là chiếc bụng tròn của chúng. Voi trong tự nhiên có thể dành tới 18 giờ mỗi ngày để tìm kiếm thức ăn. Tại Vườn quốc gia Yok Đôn, những chú voi được tự do ăn bất cứ khi nào chúng muốn, và điều đó được thể hiện rõ ràng. Nhìn kỹ hơn, bạn sẽ thấy những dấu hiệu khỏe mạnh khác: làn da khỏe, móng chân chắc và lớp đệm ẩm dưới bàn chân. Những hành động nhỏ như đá gót chân khi ăn cũng cho thấy chú voi đang có tâm trạng thoải mái. Vì sự thoải mái của voi là trên hết, hướng dẫn viên sẽ giải thích các tín hiệu của voi và điều phối tour để đảm bảo con vật có thể tự do đi lại. Bạn có thể bắt gặp một hoặc nhiều chú voi trong ngày, tùy thuộc vào việc chúng chọn đi kiếm ăn bao xa. 

Các chuyên gia của Animals Asia cho biết trong những tháng trước khi tour du lịch bắt đầu, khi bốn chú voi được dành thời gian để điều chỉnh theo nhịp sống riêng của chúng, chúng bắt đầu quay lại với các tập tính tự nhiên, kết nối với nhau và thể hiện các hành vi xã hội phức tạp giống như trong tự nhiên. Có 17 cá thể voi sinh sống lâu dài tại vườn quốc gia, nhưng bốn chú voi thuộc sở hữu của vườn là dễ làm quen nhất. Như bạn sẽ thấy trong chuyến đi, mỗi chú voi đều có một câu chuyện thú vị và tính cách riêng biệt.

Hồ sơ cá nhân của từng chú voi 

Bun Kham, cô voi cái trẻ nhất, từng hỗ trợ các nhiệm vụ tuần tra của vườn quốc gia. Từng bị coi là một cô voi bướng bỉnh, giờ đây cô đang tận hưởng một lối sống bình yên và chậm rãi. Người bạn thân nhất của Bun Kham là Y Khun, một cô voi cái 60 tuổi rất coi trọng không gian cá nhân của mình sau nhiều năm vận chuyển lúa gạo và hoa màu. Là một "quý cô" có cá tính mạnh, cô có những sở thích cụ thể khi nói đến đồ ăn, thức uống và lộ trình di chuyển. H'Nôn, bà ngoại của cả nhóm, thích những khoảnh khắc yên tĩnh trong các bụi tre, những bữa ăn với cỏ non và tắm bùn thường xuyên. Chú voi đực duy nhất bạn có thể thấy ở vườn là Thông Ngân. Ở tuổi 23, những năm tháng làm việc nặng nhọc và chở thiết bị của chú đã qua. Giờ đây, chú là một chàng voi trẻ thong dong, không bao giờ bỏ qua món ăn nhẹ từ mía. 

Tìm kiếm thức ăn là việc mà những chú voi ở Yok Đôn dành phần lớn thời gian để làm. Thật thú vị khi xem chúng xô đổ những cái cây nhỏ để ăn rễ, hoặc dùng vòi kéo những dây leo từ trên cành xuống. Sau khi được cho ăn sẵn gần như cả đời, các kiểm lâm viên của vườn từng không chắc liệu những chú voi có thể tìm đủ thức ăn trong mùa khô hay không. Mọi lo ngại về thức ăn nhanh chóng được xóa bỏ. Trên thực tế, việc nhìn thấy những chú voi khỏe mạnh như thế nào đã khơi dậy sự quan tâm từ các chủ voi khác ở Đắk Lắk. 

Hy vọng rằng khi nhu cầu về các tour du lịch đủ lớn, một số trong số 45 cá thể voi nuôi nhốt của Đắk Lắk có thể được đưa vào dự án và được phép sống tự do trong vườn quốc gia cùng với các quản tượng của chúng kề cận. Cho đến lúc đó, đây mới chỉ là khởi đầu của một chương mới cho bốn chú voi Việt Nam phi thường.

Thông tin chi tiết và đặt tour

Giá tour hiện tại là 800.000 VND/người cho tour nửa ngày, và 1.400.000 VND/người cho trải nghiệm cả ngày bao gồm bữa trưa tại trạm kiểm lâm. Để biết thêm thông tin, vui lòng truy cập yokdonnationalpark.vn.

---