Mùa thu Hà Nội là mùa của thi ca.
Giữa cái nóng bức oi ả của mùa hè và cái lạnh buốt giá của mùa đông, Mùa Thu len lỏi vào như một hợp âm nghịch được giải quyết để trở nên hài hòa.
Đây là mùa của sự lãng mạn và hoài niệm, đã được ngân nga bởi biết bao thế hệ ca sĩ qua nhiều thế kỷ và được ghi lại qua vô số ngòi bút của các thi sĩ. Cả thành phố khoác lên mình một sắc vàng mà nét cọ của các họa sĩ cũng khó lòng lưu giữ trọn vẹn.
Từ tháng 9 đến tháng 12, Hà Nội khô ráo và mát mẻ, nhiệt độ dao động trong khoảng từ 18 đến 25°C với độ ẩm thấp. Mùa này thực sự là một luồng sinh khí mới sau những cơn mưa gió mùa mùa hè: bầu trời trở nên trong xanh, không một gợn mây, nhường chỗ cho sắc xanh của cây cối vốn đã đâm chồi nảy lộc trong mùa mưa trù phú.
Sự vui tươi, rộn ràng của các lễ hội cùng sự ấm cúng, dễ chịu từ những món ăn theo mùa đã đủ để thôi thúc bạn lên lịch cho một chuyến đi đúng lúc. Cộng thêm cảnh sắc ngập tràn sắc vàng mơ màng, thời tiết se lạnh hanh vàng và sự trù phú của mùa thu hoạch để hiểu vì sao mùa thu Hà Nội lại là chất liệu của thơ ca.
Người ta thường nhắc nhiều đến "lá mùa thu" ở Bắc Mỹ. Miền Bắc Việt Nam, với bốn mùa rõ rệt tương phản với miền Nam nhiệt đới, là một trong những đối trọng tuyệt vời nhất ở Đông Nam Á đối với màn trình diễn đầy màu sắc đó.
Mùa thu là lúc Hà Nội đẹp nhất khi lên hình. Lớp sương mù xám xịt của mùa mưa tan biến, để lại bầu trời trong xanh như pha lê. Lá của những hàng cây dọc theo các con phố rộng lớn bắt đầu chuyển sang màu đỏ, vàng và nâu. Ánh nắng mang một sắc thái rạng rỡ đặc biệt, như dát vàng chiếu rọi qua những cành cây chuyển màu. Những bông hoa sữa (alstonia scholaris) nhỏ nhắn bung nở từ trên cây, tỏa hương thơm ngào ngạt và đặc trưng khắp các khu phố, khơi nguồn cảm hứng sáng tạo cho các nghệ sĩ và nhạc sĩ.
Các bạn học sinh, sinh viên và những cô gái trẻ thướt tha trong tà áo dài – trang phục truyền thống của Việt Nam – tìm kiếm những địa điểm đẹp nhất để chụp ảnh, trong khi các gánh hàng hoa đạp xe qua phố bán những bó cúc họa mi trắng và vàng rực rỡ. Những đoàn người mẫu, nhiếp ảnh gia và người bán hoa này trở thành một phần của cảnh quan, thấp thoáng rực rỡ giữa trời thu như những cánh chim nhiệt đới.
Tết Trung Thu, đôi khi còn được gọi là Lễ hội Bánh Trung thu hoặc Tết Thiếu nhi. Trẻ em Việt Nam chờ đợi suốt cả mùa hè để đến mùa của tiếng trống, múa lân, bánh kẹo và ca hát.
Cả nước dành nhiều tuần để chuẩn bị cho các hoạt động lễ hội. Dấu hiệu đầu tiên là sự xuất hiện của các cửa hàng đồ chơi tạm thời và các quầy hàng bán mặt nạ đầy màu sắc cùng đèn lồng giấy màu đỏ. Như thể chỉ qua một đêm, mỗi góc phố Hà Nội lại mọc lên một cửa hàng bánh trung thu bán những chiếc bánh có họa tiết trang trí công phu với đủ loại nhân ngọt hoặc mặn vô cùng phong phú. Những chiếc bánh này dùng để dâng cúng tổ tiên hoặc cắt thành từng miếng nhỏ chia sẻ cùng bạn bè bên những chén trà nóng nhỏ xíu.
Những đoàn trẻ em hóa trang rước đèn lồng đỏ tràn ngập các sân chung, ngõ cụt và góc phố. Tiếng trống bắt đầu vang lên đầy kịch tính, báo hiệu sự xuất hiện của đội múa lân. Một chiếc đầu lân khổng lồ xuất hiện giữa đám đông, với giấy, tua rua hoặc vải căng trên khung tre được điều khiển bởi những người biểu diễn nhào lộn ẩn mình. Điệu múa lân lúc uyển chuyển, lúc oai nghiêm đáng sợ, với những cú xoay mình đầy linh hồn và những cú nhảy chính xác theo nhịp trống như thôi miên. Nhân vật phụ, Ông Địa, mang lại tiếng cười vui nhộn cho bầu không khí náo nhiệt.
Vì hầu hết các blog du lịch chỉ khuyên dùng các món ăn phổ biến như phở và cơm rang, nên ít du khách biết rằng ẩm thực Hà Nội - và thực tế là trên khắp Việt Nam - mang tính mùa vụ rõ rệt như thế nào. Bánh trung thu không phải là đặc sản mùa thu duy nhất. Có cả một thực đơn gồm các món ăn dành cho thời tiết se lạnh mà hầu hết du khách chưa từng khám phá.
Sự bắt đầu của mùa thu Hà Nội được đánh dấu bởi những quả sấu chín. Loại quả này phổ biến đến mức được đông lạnh hoặc ngâm đường để ăn uống quanh năm, nhưng sau tháng 9, sấu trở nên căng mọng, nhiều nước, ngọt hơn chua, và lớp vỏ xanh chuyển sang màu vàng óng ả hòa cùng sắc lá mùa thu. Sấu chín được ăn tươi chấm muối ớt hoặc đường ớt, luộc chung với rau muống để làm nước canh chua, hoặc nổi tiếng nhất là chế biến thành món nước sấu ngâm đường chua ngọt để nhâm nhi trên chiếc ghế nhựa nơi góc phố, vừa nhâm nhi hạt sấu vừa ngắm nhìn mùa thu trôi qua.
Cốm – cần phân biệt với "cơm" (gạo đã nấu chín) – là từ để chỉ những hạt lúa non được rang trên lửa nhỏ rồi giã dẹt thành những hạt cốm dẻo, ngọt và thơm mùi sữa. Cốm được thưởng thức theo nhiều cách đáng kinh ngạc: ăn trực tiếp khi gói trong lá sen, làm bánh cốm, làm kem cốm, ăn kèm chuối chín, nấu thành chè cốm ngọt thanh…
Ốc cũng là một nguyên liệu có thể chế biến thành vô số món ăn hấp dẫn. Ốc có quanh năm, nhưng béo và tươi ngon nhất là vào các tháng mùa thu, kéo dài cho đến tận Tết Nguyên Đán. Ốc luộc hay ốc xào đều là những món "nhậu" tuyệt vời để nhâm nhi cùng bạn bè, hoặc bạn có thể xì xụp một bát bún ốc nóng hổi nghi ngút khói được nấu từ nước dùng xương heo hoặc gà.
Mùa thu là mùa gặt ở miền Bắc Việt Nam, nơi lúa được trồng trên các sườn núi, tạo nên những thửa ruộng bậc thang ngoạn mục ôm trọn lấy sườn đồi. Vào mùa thu, những thửa ruộng này chuyển sang sắc vàng óng ả và trải dài tận chân trời, tạo nên sự kết hợp kỳ diệu giữa bàn tay lao động của con người và cảnh quan thiên nhiên.
Sapa, Hà Giang, Pù Luông và Yên Bái là các vùng nông nghiệp ngoạn mục nhất cả nước, được canh tác bởi các cộng đồng dân tộc thiểu số, nhiều người trong số họ vẫn mặc trang phục truyền thống và có lối sống rất khác biệt so với người Kinh chiếm đa số.
Hà Nội là điểm xuất phát hoàn hảo để khám phá miền Bắc Việt Nam. Những du khách can đảm thường thuê xe máy để đi qua những cung đường đèo hiểm trở, ngắm nhìn những đỉnh núi và thung lũng mở ra các dòng sông, thác nước cùng các bản làng xa xôi. Hãy đặt một chuyến du lịch để trải nghiệm mùa thu miền Bắc một cách an toàn cùng các hướng dẫn viên giàu kinh nghiệm, những người có thể giới thiệu chi tiết cho du khách về lịch sử, các nhóm dân tộc, văn hóa và các đặc sản ẩm thực vùng miền.