Một hương thơm đầy đặn, đánh thức mọi giác quan báo hiệu sự xuất hiện của tách cà phê K’Ho đầu tiên của bạn. Hãy nhấp một ngụm. Bạn sẽ cảm nhận được hương vị đậm đà nhưng cân bằng, phong phú với các nốt hương tròn trịa của caramel và hạnh nhân. Nó không giống như loại robusta đậm đà và đắng thường được phục vụ khắp Việt Nam, những tách mạnh nhất trong số đó có thể khiến bạn đi từ trạng thái hưng phấn đến tuyệt vọng chỉ trong vòng một giờ. Ly cà phê này lướt nhẹ nhàng trên đầu lưỡi, kích hoạt những công tắc nhỏ trong não và lấp đầy khoang mũi với sự sảng khoái. 

Chào mừng bạn đến với Trang trại và Nhà rang K’Ho Coffee, nơi cà phê hảo hạng là điều diễn ra hàng ngày. Trang trại có được thành công nhờ một gia đình đầy tính chủ động, và một kho tàng Arabica gia truyền được gieo trồng từ những hạt giống được mang đến Đà Lạt một thế kỷ trước. Các buổi workshop nửa ngày của trang trại -- tuân theo các phương pháp chế biến truyền thống từ cây đến cốc -- chắc chắn là một trong những trải nghiệm cà phê tuyệt vời nhất cả nước. Hãy chuẩn bị tinh thần để làm việc một chút, uống thật nhiều cà phê và tìm hiểu điều gì đó hoàn toàn mới. 

---

Những cây cà phê đầu tiên của Việt Nam

Nằm nép mình trên sườn núi Langbiang, quán cà phê sân vườn tại Trang trại K’Ho Coffee được bao quanh bởi những cây cà phê xào xạc. Sâu trong lòng đất, những chiếc rễ chia sẻ một lịch sử kéo dài từ cuối những năm 1800. Người Pháp là những người đầu tiên mang hạt giống Arabica từ châu Phi đến Việt Nam. Vào năm 1912, những người thực dân đã thành lập một thị trấn nghỉ dưỡng cho riêng họ tại Thành phố Đà Lạt, cách đó 10 km, và giao cho người dân tộc thiểu số K’Ho trong vùng chăm sóc những cây cà phê của họ. 

Người K’Ho về cơ bản đã trở thành những người nông dân trồng cà phê đầu tiên của Việt Nam.

Người K’Ho (hay Cơ Ho) là một dân tộc thiểu số, một trong 54 dân tộc của Việt Nam. Trước đây, người K’Ho thường dựng bản làng ở những vùng cao hẻo lánh. Các gia đình K’Ho sống chủ yếu dựa vào canh tác đất đai, và duy trì một nền văn hóa phong phú với nghề dệt thủ công, văn học dân gian và âm nhạc. Bản đồ cho thấy người K’Ho đã canh tác trên vùng đất màu mỡ xung quanh núi Langbiang trước khi người Pháp đến. Đến đầu những năm 1900, người K’Ho về cơ bản đã trở thành những người nông dân trồng cà phê đầu tiên của Việt Nam. 

Vào khoảng những năm 1940, người nông dân K’Ho Brai Co Lieng đã có được những hạt giống Arabica từ những cây cà phê của người Pháp và gieo chúng tại trang trại gia đình ở chân núi. Gia đình Co Lieng đã duy trì cây trồng này, nhưng phải nhiều năm sau, người nông dân trồng cà phê thế hệ thứ tư Rolan Co Lieng mới tìm ra cách để phát triển nó thành một mô hình kinh doanh bền vững. Với sự giúp đỡ của gia đình và người chồng là một kỹ sư nông nghiệp đến từ Hoa Kỳ, vào năm 2012, Rolan đã thành lập hợp tác xã K’Ho Coffee, chuyên trồng, rang và bán loại cà phê có nguồn gốc trực tiếp từ những hạt giống cà phê thế giới cũ đó. 

---

Cải tiến mô hình kinh doanh gia đình 

Khi đến trang trại K’Ho ở buôn Bonneur’C, điều đầu tiên bạn nhận thấy là cảm giác mộc mạc nơi đây. Hạt cà phê được phơi trên những chiếc khay bên ngoài cửa hàng quà tặng. Bên trong, các kệ hàng bày biện đầy những sản phẩm thổ cẩm của đồng bào dân tộc, đồ thủ công đầy màu sắc và những túi hạt cà phê thơm lừng. Một căn chòi gỗ trong vườn phục vụ espresso và cà phê pha thủ công (pour-over) với tầm nhìn hướng ra những trang trại trên sườn núi Langbiang.

Gia đình Rolan, bao gồm cả em trai cô là DuLick Moul, điều hành công việc kinh doanh ngay tại nhà của họ. Hợp tác xã tạo việc làm cho 50 gia đình dân tộc K’Ho. Họ cùng nhau trồng, chế biến và bán loại cà phê Arabica hảo hạng chỉ bằng các phương pháp canh tác hữu cơ. Khi việc rang và bán được thực hiện trực tiếp bởi K’Ho Coffee, những người nông dân nhận được mức thu nhập tốt hơn so với việc thông qua trung gian, đồng thời cam kết tuân thủ các kỹ thuật nông lâm kết hợp giúp bảo vệ môi trường. 

Đó là một cách mới mẻ để vận hành một ngành công nghiệp lâu đời, và chất lượng sản phẩm chính là minh chứng rõ ràng nhất. Cà phê K’Ho liên tục đạt xếp hạng cao trong phân khúc cà phê đặc sản (từ 84 đến 89) trong các bài kiểm tra thử nếm (cupping). Để tìm hiểu những công đoạn tạo nên một tách cà phê đẳng cấp thế giới, bạn chỉ cần dành một buổi sáng tại trang trại của buôn làng.

---

Trải nghiệm thực tế

Có ít nhất 15 bước để tạo ra cà phê K’Ho. Sau khi được giới thiệu nhanh về trang trại, hãy đi dạo giữa các cây cà phê để ngắm nhìn những quả chín cận cảnh, tìm hiểu về các giống Arabica và tận mắt chứng kiến mô hình nông lâm kết hợp trên các trang trại K’Ho. Sau đó, hướng dẫn viên sẽ chỉ cho bạn từng giai đoạn trong quy trình sản xuất cà phê, áp dụng những phương pháp mà người K’Ho đã sử dụng trong nhiều năm.

Chất lượng sản phẩm chính là minh chứng rõ ràng nhất.

K’Ho Coffee sử dụng ba phương pháp chế biến: chế biến ướt (washed), chế biến tự nhiên (natural) và chế biến mật ong (honey). Cà phê được lựa chọn và thu hoạch bằng tay, xát vỏ ướt tại chỗ, và sau khi lên men sẽ được phơi khô trong tối đa 20 ngày. Khi đến thời điểm, việc tách vỏ trấu được thực hiện thủ công bằng chày và cối gỗ, sau đó loại bỏ vỏ trấu bằng cách sảy. Thử thách lớn nhất của bạn có thể là phân loại hạt, đòi hỏi sự tinh mắt và bàn tay khéo léo. Chỉ những hạt tốt nhất, không tì vết mới được đưa vào các bước thú vị tiếp theo là rang, xay và thử nếm (cupping). 

Xuyên suốt buổi workshop, hướng dẫn viên người K’Ho sẽ chia sẻ những kiến thức thú vị — như nếm thử một quả chín, giải thích một thuật ngữ — giúp bạn trân trọng công việc này hơn. Tour trải nghiệm khép lại bằng những khoảnh khắc vô cùng đáng giá khi pha chế và thưởng thức. Hãy mang tách cà phê của bạn ra quán cà phê sân vườn để nhâm nhi trong ánh nắng xuân của Đà Lạt. Việc ly cà phê của bạn được trồng bền vững, chế biến sạch và đang hỗ trợ những người nông dân địa phương là một suy nghĩ đầy ý nghĩa. Và một suy nghĩ khác nữa: Nó thật sự rất ngon. Có lẽ bạn sẽ muốn mua vài túi cà phê trước khi ra về.

Một tour trải nghiệm cà phê nửa ngày tại trang trại của buôn làng K’Ho có giá 700.000 VNĐ mỗi người, bao gồm cả ăn trưa. Cửa hàng quà tặng và quán cà phê sân vườn mở cửa từ 8 giờ sáng đến 4 giờ chiều, từ thứ Hai đến thứ Bảy. Để đặt tour hoặc biết thêm thông tin, hãy truy cập www.khocoffee.com.

---