-
Sapa của tôi:
Ly Thy KerLy Thy Ker và một người bạn ở Sapa. Tất cả ảnh chụp bởi Zoe Osborne
Ly Thy Ker biết đến thị trấn Sapa từ khi nơi đây còn là một bản làng hẻo lánh trên núi, và đã chứng kiến nơi này phát triển thành điểm du lịch nhộn nhịp như ngày nay.
Ker là một người mẹ trẻ người H'Mông Đen có hai con, cô làm hướng dẫn viên du lịch bán thời gian, dẫn du khách đi bộ để trải nghiệm thế giới của cô. Tại đây, cô chia sẻ về cuộc sống của mình và gợi ý cho những du khách muốn hòa mình vào cuộc sống ở Sapa.
My Sapa từ Tổng cục Du lịch Việt Nam trên Vimeo.
Tại sao du khách nên đến Sapa?
Tôi nghĩ mọi người nên đến đây để ngắm nhìn phong cảnh tuyệt đẹp — những thửa ruộng bậc thang và những ngọn núi — và cũng để xem cách chúng tôi sinh sống và tìm hiểu văn hóa của chúng tôi. Chúng tôi có 93 bản làng ở Sapa và sáu nhóm dân tộc thiểu số: H'Mông, Dao, Tày, Giáy, Xá Phó và một nhóm nhỏ của người Phù Lá.
Nếu du khách muốn tìm hiểu về văn hóa của chúng tôi, họ cần đi xa hơn đến các bản làng địa phương, chứ không chỉ quanh thị trấn Sapa. Tôi thường dẫn khách đi bộ xuyên núi về nhà tôi, nơi họ có thể ở lại với tôi và trải nghiệm cách chúng tôi sinh sống, cũng như tất cả những công việc chúng tôi làm ở nhà.
Cuộc sống của một thành viên người H'Mông Đen như thế nào?
Người H'Mông Đen của tôi thường sống trong các bản nhỏ trên núi. Mọi người đều biết nhau. Chúng tôi tự trồng trọt thức ăn và nấu mọi thứ tươi ngon trên bếp lửa. Tôi sống cách thị trấn Sapa khoảng 20 phút đi xe máy, nhưng đi bộ mất hai tiếng. Trước khi có xe máy, chúng tôi đi bộ khắp nơi! Những người lớn tuổi thường gọi thế hệ trẻ chúng tôi là lười biếng.
Chúng tôi có rất nhiều truyền thống cổ xưa vẫn được gìn giữ, đặc biệt là cúng bái và thuốc thảo dược. Ngày xưa, hầu hết mọi người chỉ tin vào Thầy cúng, một người chữa bệnh tâm linh giúp đỡ mọi người khi họ bị bệnh. Bây giờ người dân tin vào nhiều tôn giáo khác nhau và y học phương Tây, nhưng việc cúng bái vẫn là một phần lớn trong văn hóa của chúng tôi.
Nhiều người trong bản cũng rất giỏi về thuốc thảo dược. Họ học từ cha mẹ hoặc các trưởng lão trong bản. Cha tôi là thầy cúng còn mẹ tôi là người làm thuốc thảo dược. Cả hai đều có thể giúp đỡ nhiều người và tôi cảm thấy rất tự hào là con gái của họ!
Ngoài đi bộ trekking, còn có những hoạt động nào khác để trải nghiệm ở Sapa?
Có rất nhiều thứ để làm! Nếu du khách đến đúng mùa, họ có thể tham gia cùng chúng tôi để xem cách chúng tôi làm việc trên đồng ruộng, cấy lúa và thu hoạch mùa màng. Tắm lá thuốc của người Dao Đỏ cũng rất tốt. Tôi đã đến tắm ở Sapanapro vài lần và tôi thực sự thích! Người ta nói tắm lá thuốc tốt cho xương khớp và sức khỏe nói chung. Nếu bạn đi tắm thuốc với một hướng dẫn viên người Dao Đỏ, bạn có thể ở lại nhà cô ấy dùng bữa trưa sau đó và tìm hiểu thêm một chút về lối sống của người Dao Đỏ.
Về đồ ăn, bạn có thể thử lươn, dế và ếch — chúng rất ngon! Chúng tôi cũng có các lớp học vẽ sáp ong truyền thống và thêu thùa của người H'Mông. Vẽ sáp ong mất ít thời gian hơn thêu. Bạn có thể tự làm một mảnh nhỏ để mang về nhà chỉ trong một ngày.
Có món ăn đặc sản nào ở Sapa mà du khách nên thử không?
Ở Sapa, chúng tôi có một loại rau gọi là “su su” được trồng ở đây. Đậu phụ ở đây rất tươi — chúng tôi làm mới mỗi sáng — và chúng tôi có một loại sâu rất ngon được lấy từ cây tre. Nếu đến đúng mùa, bạn nên thử món này! Cách tốt nhất để thử món ăn Sapa là đi bộ cùng một gia đình địa phương, họ sẽ dẫn bạn đi chợ địa phương để chọn nguyên liệu tươi ngon rồi mang về nhà nấu.
Du khách có thể mua những món quà lưu niệm tuyệt vời nào ở Sapa?
Những món quà lưu niệm tốt nhất nằm ở phía sau chợ Sapa và trên tầng. Khu vực này của chợ dành cho phụ nữ địa phương và những gì họ bán đều có chất lượng tốt và chân thực. Có những phụ nữ đi bán dạo quanh thị trấn nhưng việc này thường mang lại cảm giác vội vã và nài ép. Ở chợ, bạn có thời gian để xem hàng. Trước khi mua thứ gì đó, bạn nên hỏi người bán xem mất bao lâu để làm ra nó để bạn có thể trả một mức giá công bằng cho họ.
Ngoại lệ duy nhất là vòng tay và đồ trang sức. Những người phụ nữ địa phương trên phố có trang sức chất lượng tốt nhất. Hơn nữa, họ đeo các món đồ đó trên cổ tay và cổ nên chúng thường được mài nhẵn một chút ở các góc cạnh và không bị sắc nhọn như những món đồ ở chợ.
Để làm ra một bộ trang phục của người H'Mông Đen cần những gì?
Trong văn hóa H'Mông Đen, chúng tôi làm quần áo từ cây lanh. Chúng tôi mất gần một năm để làm ra một bộ trang phục mới. Đầu tiên, chúng tôi trồng cây lanh trong ba tháng, gieo hạt vào khoảng tháng Ba và thu hoạch vào tháng Sáu. Khi cây đủ cao, chúng tôi cắt, tuốt lá và phơi nắng trong khoảng 10 ngày.
Sau đó, chúng tôi tước vỏ từ từ — đây là nguyên liệu chúng tôi dùng để làm quần áo. Đầu tiên chúng tôi giã sợi cho mềm, sau đó nối các sợi lại với nhau bằng tay thành một sợi dài. Tiếp theo, chúng tôi luộc sợi với tro bếp trong ba ngày để sợi trắng và mềm ra. Sau đó, chúng tôi luộc nó với sáp trong vài giờ để sợi lanh mềm hơn nữa.
Sau đó, chúng tôi làm phẳng sợi lanh bằng cách lăn nó dưới một phiến đá lớn. Bạn phải làm việc đó cả ngày: lăn sợi lanh, phơi khô, rồi lại lăn tiếp cho đến khi khô hẳn. Sau đó, chúng tôi mang nó ra khung cửi, dệt vải và nhuộm chàm. Chúng tôi mất từ bốn đến sáu tháng chỉ để nhuộm vải.
Toàn bộ quá trình này rất quan trọng đối với người H'Mông. Chúng tôi làm quần áo để mặc vào dịp Tết. Sau khi vải được nhuộm xong, chúng tôi sẽ trang trí lên đó. Tôi chủ yếu thêu và khâu, nhưng những người lớn tuổi thì vẽ sáp ong. Tôi cảm thấy rất tuyệt và hạnh phúc khi tự tay làm ra sản phẩm và mặc nó. Tôi không mua từ người khác. Nó mang một ý nghĩa rất đặc biệt.
